Rasa laponoidalna
- Szczegóły
- Kategoria: Koncepcja typologii rasowej - szkoła "lwowska" (Czekanowski)
Określana też jako element laponoidalny, Rasa laponoidalna określana jest symbolem λ. Synonimy: rasa wschodnia, rasa mongolska, typ Disentis, epipaleolityczni krótkogłowcy z Ofnet.
W systematyce Czekanowskiego zaliczana do odmiany żółtej. Według innych antropologów do białej (jako rasa alpejska) lub jako typ przejściowy między odmianą białą i żółta.
Charakterystyka antropologiczna rasy laponoidalnej λ:
- Główne cechy:
- wzrost niski
- budowa krępa
- głowa brachcefaliczna
- twarz szeroka i krótka, okrągła, o przypłaszczonym profilu i wystających kościach policzkowych
- nos króki i szeroki, lekko przypłaszczony, niewystający, profil nosa wklęsły
- oczy często małe, często ukośne, z grubą powieką górną, nieraz z fałdą mongolską
- pigmentacja oczu i włosów ciemna
- skóra płowo-żółtawa
- owłosienie ciała i zarost bardzo skąpe
wzrost:
- niski wzrost, średnio 160 cm (x-165) - średni wzrost odpowiada realiom sprzed kilkudziesięciu lat, obecnie w związku z jego podwyższeniem w całej populacji, jest na pewno wyższy
głowa / czaszka:
- wskaźnik główny: bardzo szeroka, brachycefaliczna głowa (85-x); dla czaszki (85-x)
- największa długość głowy [g-op] średnio 185 mm
- największa szerokość głowy [eu-eu] średnio 160 mm
- w stosunku do szerokości czaszka jest dość niska
- wskaźnik wysokościowo-długościowy, wysoka czaszka (75-x)
- wskaźnik wysokościowo-szerokościowy, średnio dla czaszek 90
- głowa w normie wierzchołkowej ma kształt okrągły
- w stosunku do całego ciała głowa jest bardzo duża
- czoło niskie, bardzo w tył pochylone, w okolicy nadoczodołowej gładkie; różnica między najmniejszą, a największą szerokością czoła nie jest zbyt wielka, większa jednak niżu rasy nordycznej
- najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] średnio 105 mm
- wskaźnik czołowo-ciemieniowy średnio 65; dla czaszki 65
- wskaźnik poprzeczny czołowy czaszki średnio 78
- wskaźnik czołowo-jarzmowy średnio 74
- potylica z profilu wypukła
- szerokość potylicy [ms-ms] średnio 132 mm
- ciemię dość płaskie, potylica lekko zaokrąglona
- w okolicy zbiegu szwów strzałkowego i węgłowego występuje często depressio praelambdoidea
- wskaźnik ciemieniowo-potyliczny głowy / czaszki dla głowy 82; dla czaszki 75
- wskaźnik czołowo-potyliczny średnio 80
- wskaźnik podstawy czaszki średnio 80, wąska
twarz:
- szeroka (wskaźnik twarzowy całkowity średnio 80)
- szerokość twarzy [zy-zy] średnio 140 mm
- wysokość twarzy całkowita [n-gn] średnio 110 mm
- wskaźnik górnotwarzowy dla głowy (x-50); dla czaszki (x-50)
- kształt twarzy: okrągła i zazwyczaj pełna
- o wybitnym rozwoju łuków jarzmowych
- wystające kości policzkowe
- z profilu robi wrażenie płaskiej, co powoduje m.in. gruba warstwa podściółki tłuszczowej na policzkach (panniculus malaris)
nos:
- nos krótki, średnio szeroki (wskaźnik nosowy średnio 75); dla czaszki średnio 50-55
- cały nos nieco przypłaszczony, niewystający
- nasada nosa niska i dość szeroka
- grzbiet nosa szeroki
- o wklęsłym profilu
- średnio szerokie nozdrza które są grube
- przegroda nosowa szeroka
- otwór nosowy czaszki niski, bardzo słabo zarysowanej krawędzi dolnej (bardzo często występuje tu clivus)
górna szczęka / żuchwa:
- szeroka szczęka górna
- żuchwa niska i szeroka
- szerokość żuchwy [go-go] średnio 107 mm
- wskaźnik jarzmowo-żuchwowy średnio 77
- o słabo zaznaczonym podbródku
- podniebienie szerokie i płytkie
oczy:
- kolor oczu: oczy piwne (2-7)
- oczy małe
- szpara oczna pozioma lub ukośna, mała, wąska
- oprawa oka: gruba powieka górna; nierzadko fałda mongolska
Występowanie:
Zamieszkuje podbiegunowe tereny Europy (charakterystyczny dla Lapończyków). W znacznym stopniu występuje w płn-wsch Europie oraz na górzystych terenach Europy Środkowej (Karpaty, Alpy, Apeniny). Sięga daleko w głąb Azji Centralnej.
Typy mieszane:
Rasa laponoidalna jest składnikiem następujących typów mieszanych w odmianie białej:
BIBLIOGRAFIA:
- Czekanowski J.,Człowiek w czasie i przestrzeni, 1967 link
- Czekanowski J., Polska-Słowiańszczyzna. Perspektywy antropologiczne, 1948
- Czekanowski J., Wstęp do historii Słowian. Perspektywy antropologiczne, etnograficzne, archeologiczne i językowe, 1957
- Czekanowski J., Zarys antropologii Polski, 1930
- Klimek S., Człowiek na ziemi chińskiej [w:] Kosmos. Serja B, 1932, R. 57, z. 1/2
- Mydlarski J., Podstawowe zagadnienia eugeniki. Część I. Pojęcie rasy i typu [w:] Zagadnienia rasy, t. 4, 1929, s. 113-131 link
- Mydlarski J., Rasa [w:] red. Czekanowski J., Człowiek, jego rasy i życie, 1939
- Piontek J., Klasyfikacje gatunku ludzkiego [w:] red. Malinowski A. i Strzałko J., Antropologia, 1985
Odpowiedniki w innych typologiach:
- Michalski - typ elementarny laponoidalny (L)
- Lundman - rasa skando-lapońska
- Eickstedt - rasa lapońska (Lappidzi)
- Jarcho - rasa laponoidalna
Przykład 1. Czekanowski J., Człowiek, jego rasy i życie, 1939
Zasięg krótkogłowych skłądników odmiany żółtej

Przykład 2. Czekanowski J., Zarys Antropologii Polski, 1930 - przykład opisany przez Stanisława Klimka
wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika
wzrost: 161.0; wskaźnik główny: 87.9 (głowa bardzo krótka); twarzowy całkowity: 77.2 (bardzo szeroka); nosowy: 90.5 (bardzo szeroki);ciemieniowo-potyliczny: 85.5; czołowo-potyliczny: 77.2; czołowo-ciemieniowy: 66.0 (średnio szerokie czoło w stosunku do głowy); czołowo-jarzmowy: 72.4 (wąskie czoło w stosunku do twarzy); górnotwarzowy: 40.0 (skrajnie niskie twarz górna); jarzmowo-ciemieniowy: 91.19 (jarzma wąskawe w stosunku do głowy); jarzmowo-żuchwowy: 79.3 (średnio szeroka żuchwa w stosunku do twarzy);
kolor oczu - 6 (piwne); kolor włosów - ciemnoszatynowe; kolor skóry - płowa;
wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 181; szerokość głowy [eu-eu]: 159; szerokość potylicy [ms-ms]: 136; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 105; szerokość twarzy [zy-zy]:145; wysokość twarzy [n-gn]: 112; wysokość twarzy górnej [n-sto]: 58; szerokość żuchwy [go-go]: 115
Rasa laponoidalna (L), wariant pośredni / azjatycki? - Niemcy


Przykład 3. Czekanowski J., Zarys Antropologii Polski, Lwów 1930 - przykład opisany przez Stanisława Klimka
wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika
wzrost: 154.3; wskaźnik główny: 88.8 (głowa bardzo krótka); twarzowy całkowity: 74.6 (wybitnie szeroka); nosowy: 76.6 (szerokawy);ciemieniowo-potyliczny: 81.0; czołowo-potyliczny: 83.6; czołowo-ciemieniowy: 67.7 (średnio szerokie czołow stosunku do głowy); czołowo-jarzmowy: 77.5 (średnio szerokie czoło w stosunku do twarzy); górnotwarzowy: 42.0 (wybitnie niskie twarz górna; jarzmowo-ciemieniowy: 87.34 (jarzma wąskie w stosunku do głowy); jarzmowo-żuchwowy: 66.7 (żuchwa wąska w stosunku do twarzy);
kolor oczu - 4; kolor włosów - ciemne; kolor skóry - płowa;
wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 178; szerokość głowy [eu-eu]: 158; szerokość potylicy [ms-ms]: 128; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 107; szerokość twarzy [zy-zy]:138; wysokość twarzy [n-gn]: 103; wysokość twarzy górnej [n-sto]: ; szerokość żuchwy [go-go]: 92

Przykład 4. Mydlarski J., przykład podany w Schwidetzky I., Die Rassenforschung in Polen, 1935
Rasa laponoidalna λ
