Typ centralnoazjatycki (LM)

W typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego typ mieszany odmiany żółtej rasy laponoidalnej (L) w wariancie azjatyckim laponoidalnej (L) w wariancie azjatyckim i rasy mongoloidalnej (M) . Typ centralnoazjatycki oznacza się symbolem  LM. In English: Central-Asiatic type (LM).

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)

Cechy charakterystyczne typu mongoloidalno-laponoidalnego (LM):

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

  • wzrost różny
  • głowa brachycefaliczna (83-x)
  • czoło niewysokie, średnio szerokie, o słabych łukach nadoczodołowych
  • twarz  szeroka (x-83), kości policzkowe nie wystające w około 1/3 przypadków
  • profil poziomy twarzy: płaski
  • profil pionowy twarzy: bardzo często prognatyzm zębodołowy
  • nos co najmniej średnio szeroki (70-x), niski, profil od wklęsłego do garbatego
  • oczy ciemne, z rzadka zielonawopiwne (1-7)
  • oprawa oka: fałda mongolska bardzo silna, szpara oczna przeważnie ukośna, wąska
  • włosy bardzo ciemne (X-Y), proste do sfalowanych, niezbyt gęste
  • skóra przeważnie dość jasna
  • zarost i owłosienie ciała słabe

Frakcje:

  • frakcja mongoloidalna (lM) - wzrost wysoki (170-x), głowa albo o wskaźniku głównym 83-85, i / albo o wskaźniku wys-długościowym niższym niż 70
  • frakcja pośrednia (lm) - wzrost średni (165-169), głowa o wskaźniku głównym 83-85 i  o wskaźniku wys-długościowym wyższym niż 70; względnie wypukły / garbaty nos
  • frakcja laponoidalna (Lm) - wzrost niski (x-164); głowa o wskaźniku wys-długościowym wyższym niż 70 i / albo wypukły / garbaty nos; względnie duże / bardzo duże rozmiary bezwzględne głowy i twarzy (szczególnie szerokość)

Różnice z innymi typami:

  • od typu mongoloidalnego (♂) różni się alb o niższą i mniej wysklepioną głową; albo / i niższym zakresem wskaźnika głównego (83-85); względnie niższym wzrostem; pigmentacja oczu jest też niekiedy jaśniejsza (6-7)
  • od typu laponoidalnego (L) rózni się albo wyższym wzrostem albo / i wyższą i bardziej wysklepioną głową; opcją wystąpienia proflu nosa wypukłego / garbatego; poza tym większym  nasileniem cech odmiany żółtej jak silna fałda mongolska; spłaszczenie twarzy itp.

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost:

wzrost zróżnocwany

  • Korea (♂) 162.4 cm (150-173)
  • Chiny (♂) 171.3 (168-173)
  • Korea (♀) )150.4 (145-156)
  • Mongolia (♂) 162.4 (150-168.4)
  • Mongolia (♀) 151.5 (141-160)

głowa / czaszka:

wskaźnik główny: brachycefaliczny (83-x)

  1. Chiny (♂) 83.78 (83-84)
  2. Korea (♂) 87.4 (83-96)
  3. Korea (♀) 87.6 (85-90)
  4. Mongolia (♂) 86 (83-91)
  5. Mongolia (♀) 85.9 (83-93)

wymiary bezwzględne głowy (średnie dla osobników żywych):

  • długość: średnio (♂)   185 mm, głowa krótkawa
  • szerokość: średnio (♂)   155 mm, głowa szerokawa
  • wysokość: średnio (♂)   127 mm, głowa średnio wysoka

wskaźnik wysokościowo-długościowy

  1.  Chiny (♂) 68.47 (64-74) - głowa dość wysoka,
  2. Korea (♂) 70.9 (66-74)  wysoka
  3. Korea (♀) 68.1 (64-72) dość wysoka
  4. Mongolia (♂) 66.3 (63-73)
  5. Mongolia (♀) 66.1 (61-73)

wskaźnik wysokościowo-szerokościowy

  1. Chiny (♂) w  81.75 (76-89) głowa niezbyt spłaszczona,
  2. Korea (♂) 81.3 (71-86) niezbyt spłaszczona
  3. Korea (♀) 77.7 (74-81) dość spłaszczona
  4. Mongolia (♂) 76.9 (70-83)
  5. Mongolia (♀) 77 (71-84)

czoło:

  • czoło niewysokie
  • przeważnie słabe łuki nadoczodołowe
  • szerokość czoła, przeciętnie (♂) 105 mm - średnio szerokie

wskaźnik czołowo-ciemieniowy:

  1. Chiny (♂) 68 (60-75) - czoło  średnio szerokie w stosunku do szerokości głowy

wskaźnik czołowo-jarzmowy:

  1. Chiny (♂) 77.22 (66-91)  - czoło średnio szerokie w stosunku do szerokości twarzy

twarz:

wskaźnik twarzowy całkowity: twarz szeroka (x-83)

  1. Chiny (♂) 79.76 (77-83)
  2. Korea (♂) 80.1 (76-83)
  3. Korea (♀) 77.8 (74-81)
  4. Mongolia (♂) 79.7 (72-83)
  5. Mongolia (♀) 78.3 (71-81)

wskaźnik górnotwarzowy

  1. Korea (♂) 50.9 (46-54) - dość niskie twarz górna 
  2. Korea (♀) )47.5 (46-49)  - niskie twarz górna

wymiary bezwzględne twarzy (dla osobników żywych):

  • wysokość twarzy całkowita: średnio (♂)   110 mm - twarz niska
  • szerokość: średnio (♂)   137 mm - twarz wąskawa

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy

  1. Chiny (♂) 88.59 (82-92) - jarzma  wąskie w stosunku do szerokości głowy
  2. Korea (♂) 92.6 (84-98) -  jarzma  wąskawe
  3. Korea (♀) 92.5 (91-93) - jarzma średnie
  4. Mongolia (♂) 93.9 (84-100)
  5. Mongolia (♀) 93 (86-100)

cechy opisowe:

nos:

wskaźnik nosowy: średnio szeroki do szerokiego (70-x)

  1. Chiny (♂)  79.07 (74-82)
  2. Korea (♂) 74.7 (70-86) 
  3. Korea (♀) )76.8 (73-77)
  4. Mongolia (♂) 75.3 (70-86)
  5. Mongolia (♀)

wskaźnik wysokości nosa

  1. Chiny (♂) 45.15 (42-47)
  2. Korea (♂) 42.7 (39-45) 
  3. Korea (♀) 41.6 (40-43) - dość niski u obu płci

wymiary bezwzględne nosa (dla osobników żywych):

  • wysokość: średnio (♂) 49 mm - nos dość niski
  • szerokość: średnio (♂)   39 mm - nos dość szeroki

cechy opisowe:

  • profil nosa: różny (wklęsły - wypukły), przeważnie falisty

wydatność nosa: 

  1. Korea (♂) 46 (10-84) - niezbyt słabo wydatny
  2. Korea (♀)  38 (20-94) - dość słabo wydatny
  3. Mongolia (♂) 38 (4-94) - j.w.
  4. Mongolia (♀) 20 (2-52) - bardzo słabo wydatny

górna szczęka i żuchwa:

prognatyzm zębodołowy:

  1. Korea (♂) 69.6% przypadków
  2. Korea (♀) 100%
  3. Mongolia (♂) 59 (20-85) - słaby prognatyzm zębodołowy
  4. Mongolia (♀) 64 (40-100) - średni prognatyzm alweolarny

wskaźnik wysokości górnej wargi:

  1. Mongolia (♂) 45.6 (36-59) - duża odległość między ustami, a podstawą nosa
  2. Mongolia (♀) 

wskaźnik żuchwowy-twarzowy

  1. Mongolia (♂) 91 (82-103) - szeroka żuchwa w stosunku do wysokości twarzy
  2. Mongolia (♀)  92.1 (88-104)  - j.w.

oczy:

  • kolor oczu: oczy od bardzo ciemnych do bardzo rzadko zielonawobrązowych (59-79 w skali Michalskiego), przeważnie w odcieniu jasnobrunatnym

szpara oczna wąska i ukośna

  1. Chiny (♂) zawsze ukośna
  2. Mongolia (♂) 30.5 (16-83) - tendencja do skośności w górę
  3. Mongolia (♀) 25.6 (16-50)  - j.w.

ukształtowanie powieki górnej:

  1. Chiny (♂) fałda mongolska zawsze obecna
  2. Korea (♂) oprawa oka bardzo silna (f.m.słaba - f.m. bardzo silna)
  3. Korea (♀) oprawa oka skrajnie silna (f.m. średnia - f.m. silna)
  4. Mongolia (♂) 78 (44-100) - silna fałda mongolska
  5. Mongolia (♀) 80 (20-100) - bardzo silna f.m.

włosy:

skóra:

kolor skóry:

  1. Korea (♂) dość jasna (od płowej jasnej do żółtawo brunatnej)
  2. Korea (♀) ) dość jasna (od płowej jasnej do żółtawej jasnej)
  3. Chiny (♂) na przedramieniu zdecydowanie jasna (8.67 w skali von Luschana), na czole wykazuje odcień ciemniejszy (11.33 w skali Von Luschana)
  4. Mongolia (♂) skóra niezbyt jasna
  5. Mongolia (♀) skóra dość jasna

owłosienie:

  • zarost twarzy na ogół skąpy
  • owłosienie ciała słabe
  • brwi przeważnie krzaczaste

Występowanie:

Typ ten stanowi stare podłoże ludów ałtajskiej rodziny językowej z Azji Centralnej. Nie mam składów indywidualnych dla Azji Centralnej ale ze średnich dla Kazachów i Kirgizów wynika że jest u nich typem względnie najliczniejszym (omówię to szerzej przy okazji opisu tych ludów).

W Azji Wschodniej jego pojawienie wiążę się z wpływami ludów mongolskich i mandżurskich i jest liczniejszy na północy Chin niż na południu.

Na Syberii liczniejszy jedynie na południu, wśród Buriatów, ewentualnie jeszcze u tureckojęzycznych Jakutów.

składy typologiczne:

  • Korea (♀) ) 17.9% - seria [Stolarczyk 1976]
  • Mongolia (♂) 12.6%
  • Mongolia (♀) ) 12.1%
  • Korea (♂)   11.2% - seria [Stolarczyk 1976]
  • Korea (♂) 10.12% (Lm) - seria [Niemiec 1965]
  • Oroczoni (♂+♀) 8% (Lm)
  • Chiny (♂) 2.75%

Odpowiedniki w innych typologiach

  • Czekanowski - typ centralno-azjatycki (niemal dokładny odpowiednik)
  • Eickstedt - rasa tungijska (Tungidzi)
  • Lundman - podrasa kumidzka (Kumide)

BIBLIOGRAFIA:

  1. Michalska-Wichan J., Struktura antropologiczna ludności Mongolii [w:] Acta Universitatis Lodzensis. Folia Zoologica et Anthropologica, t. 4, 1986, s. 79-138
  2. Michalski I., Składniki rasowe Chińczyków, 1938
  3. Niemiec S., Analiza antropologiczna studentów Koreańczyków [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 18, 1965, s. 5-53
  4. Poniatowski S., Gołdowie, Oroczoni: tablice antropometryczne, 1914 link
  5. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków cz. I, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 81-108
  6. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków cz. II, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 3, 1976, s. 3-28
  7. Wokroj F., Ludność nadamurska w świetle antropologicznych materiałów Stanisława Poniatowskiego [w:] Lud, nr 50, 1966, s. 121-189


 
Przykład 1. Michalski I., Składniki rasowe Chińczyków, 1938
 
Typ centralnoazjatycki (LM) -  Chiny
 
Typ centralnoazjatycki (LM)
 
 
Przykład 2. Ismagulov O., Ètničeskaâ antropologiâ Kazahstana: (somatologičeskoe issledovanie), 1982
 
prawdopodobnie typ centralnoazjatycki (LM) - Kazachstan
 
 prawdopodobnie typ centralnoazjatycki (LM) - Kazachstan
 

frakcja pośrednia (lm) - wzrost średni (165-169), głowa o wskaźniku głównym 83-85 i  o wskaźniku wys-długościowym wyższym niż 70; względnie wypukły / garbaty nos

 
Przykład 3. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków. Część II, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 3, (1976), s. 3-28

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 165.7; wskaźnik główny 83.5 (głowa dość krótka); wskaźnik twarzy całkowity - 83.3 (dość szeroka); wskaźnik nosowy - 89.8 (szeroki);

wskaźnik wys-dług. - 71.3 (głowa bardzo wysoka);  wskaźnik wys-szerok. - 85.4 (dość wysklepiona);

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 91.7; wskaźnik górnotwarzowy - 50.7; wskaźnik wysokości nosa - 40.8; 

kolor skóry - śniado żółtawa ciemna; kolor oczu - 79 (bardzo ciemne); kolor włosów - Y

Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja pośrednia - Korea Północna

lm-093093

 

frakcja laponoidalna (Lm) - wzrost niski (x-164); głowa o wskaźniku wys-długościowym wyższym niż 70 i / albo wypukły / garbaty nos; względnie duże / bardzo duże rozmiary bezwzględne głowy i twarzy (szczególnie szerokość)

 
Przykład 3. Niemiec S., Analiza antropologiczna studentów Koreańczyków [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 18, 1965, s. 5-53
 

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 161.7;  wskaźnik główny 91.47 (wybitnie krótka głowa); wskaźnik twarzy całkowity - 82.31 (dość szeroka); wskaźnik nosowy - 73.07 (średnio szeroki);

wskaźnik wysokosciowo-długościowy - 72.72 (skrajnie wysoka głowa)wskaźnik wys-szerok. - 79.5 (niezbyt spłaszczona głowa); wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 63.97 (wąskie czoło w stosunku do szerokości głowy)

wskaźnik górnotwarzowy: 52.38 (twarz górna niskawa)

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 91.3 (jarzma wąskawe w stosunku do głowy); wskaźnik twarzowo-żuchwowy: 85.95 (żuchwa średnio szeroka w stosunku do wysokości twarzy), wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 70.74 (żuchwa wąska w stosunku do szerokości twarzy); wskaźnik wysokości nosa - 42.97 (dość niski); 

kolor oczu - 3 (ciemnobrązowe); kolor włosów: Y (czarne);  kolor skóry: 14 (skala Luschana); profil nosa:prosty;  nasada nosa: bardzo niska;  włosy: proste; zarost i owłosienie: słabe; szpara oczna: pozioma; fałda mongolska: silna; kości policzkowe: bardzo silnie wystające; prognatyzm zębodołowy: słaby

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 176; szerokość głowy [eu-eu]: 161; wysokość głowy [t-v]: 128 mm;  najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 103; szerokość twarzy [zy-zy]:147; wysokość twarzy [n-gn]: 121; górna wysokosć twarzy [n-sto]: 77;  szerokość żuchwy [go-go]: 104; wysokość nosa [n-sn]: 52; szerokość nosa [al-al]: 38

 
Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja laponoidalna - Korea Północna
 Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja pośrednia - Korea Północna
 
 
 
 
Przykład 5. Niemiec S., Analiza antropologiczna studentów Koreańczyków [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 18, 1965, s. 5-53
 

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 160.2;  wskaźnik główny 86.48 (krótkagłowa); wskaźnik twarzy całkowity - 79.86 (bardzo szeroka); wskaźnik nosowy - 74.07 (średnio szeroki);

wskaźnik wysokosciowo-długościowy - 71.35 (bardzo wysoka głowa)wskaźnik wys-szerok. - 82.5 (niezbyt wysklepiona  głowa); wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 68.75 (wąskie czoło w stosunku do szerokości głowy)

wskaźnik górnotwarzowy: 51.67 (twarz górna niskawa)

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 93.12 (jarzma szerokawe w stosunku do głowy); wskaźnik twarzowo-żuchwowy: 100(żuchwa barszo szeroka w stosunku do wysokosci twarzy), wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 79.86 (żuchwa szeroka w stosunku do szerokości twarzy); wskaźnik wysokości nosa - 45.37 (wysokawy); 

kolor oczu - 3 (ciemnobrązowe); kolor włosów: Y (czarne);  kolor skóry: 15 (skala Luschana); profil nosa: słabo garbaty;  nasada nosa: średnio wysoka;  włosy: proste; zarost i owłosienie: słabe; szpara oczna: skośna wąska; fałda mongolska: bardzo silna; kości policzkowe: słabo wystające; prognatyzm zębodołowy:brak

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 185; szerokość głowy [eu-eu]: 160; wysokość głowy [t-v]: 132 mm;  najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 110; szerokość twarzy [zy-zy]:149; wysokość twarzy [n-gn]: 119; górna wysokosć twarzy [n-sto]: 77;  szerokość żuchwy [go-go]: 119; wysokość nosa [n-sn]: 54; szerokość nosa [al-al]: 40

 
Typ centralnoazjatycki (LM),frakcja laponoidalna - Korea Północna
 
Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja pośrednia - Korea Północna 
 
 
Przykład 6. Niemiec S., Analiza antropologiczna studentów Koreańczyków [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 18, 1965, s. 5-53
 

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 154.6;  wskaźnik główny 86.3 (krótka głowa); wskaźnik twarzy całkowity - 74.26 (wybtinie szeroka); wskaźnik nosowy - 79.06 (szeroki);

wskaźnik wysokosciowo-długościowy - 70.28 bardzo wysoka głowa)wskaźnik wys-szerok. - 81.37 (niezbyt spłaszczona  głowa); wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 67.58 (wąskie czoło w stosunku do szerokości głowy)

wskaźnik górnotwarzowy: 47.79 (twarz górna niska)

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 93.79 (jarzma dość wąskie w stosunku do głowy); wskaźnik twarzowo-żuchwowy: 104.95 (żuchwa bardzo szeroka w stosunku do wysokości twarzy), wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 77.94 (żuchwa średnio szeroka w stosunku do szerokości twarzy); wskaźnik wysokości nosa - 42.57 (dość niski); 

kolor oczu - 3 (ciemnobrązowe); kolor włosów: Y (czarne);  kolor skóry: 10 (skala Luschana); profil nosa:prosty;  nasada nosa: niska;  włosy: proste; zarost i owłosienie: słabe; szpara oczna: skośna wąska; fałda mongolska: średnia; kości policzkowe: silnie wystające; prognatyzm zębodołowy: słaby

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 168; szerokość głowy [eu-eu]: 145; wysokość głowy [t-v]: 118 mm;  najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 98; szerokość twarzy [zy-zy]:136; wysokość twarzy [n-gn]: 101; górna wysokosć twarzy [n-sto]: 65;  szerokość żuchwy [go-go]: 106; wysokość nosa [n-sn]: 43; szerokość nosa [al-al]: 34

 
Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja laponoidalna - Korea Północna
 
Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja pośrednia - Korea Północna
 
 
Przykład 7. Vlcek E.., A contribution to the anthropology of Khalkha-Mongols [w:]  Acta Facultatis Rerum Naturalium Univ. Com., Anthropologia, Tom IX, Fasc. VI-VII, 1965, s. 283-367
 

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 163;  wskaźnik główny 88.4 (głowa bardzo krótka); wskaźnik twarzy całkowity - 77.4 (bardzo szeroka); wskaźnik nosowy - średnio szeroki;

obwód głowy w mm: 590;

waga: 71.8; wskaźnik Rohrera: 1.65; wzrost na siedząco: 87.8 cm; wskaźnik długości korpusu ciała: 53.87

kolor oczu - 15 (ciemnobrązowe w skali Martina-Schulzta); kolor włosów: W (ciemnobrązowe);

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 189; szerokość głowy [eu-eu]: 167;  szerokość twarzy [zy-zy]:159; wysokość twarzy [n-gn]: 123;

 
Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja laponoidalna - Mongolia
 
Typ centralnoazjatycki (LM), frakcja pośrednia - Mongolia
 
 -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Przykład 8. red. Abduleshivili M. G. [i inni], Contributions to the physical anthropology of Central Asia and Caucasus, 1968

prawdopodobnie typ centralnoazjatycki (LM) - północna Kirgizja

Typ centralnoazjatycki (LM)

 

Przykład 9. red. Abduleshivili M. G. [i inni], Contributions to the physical anthropology of Central Asia and Caucasus, 1968

prawdopodobnie typ centralnoazjatycki (LM) - północna Kirgizja

  Typ centralnoazjatycki (LM)

 

 Przykład 10. Oshanin L. V., Antropological Composition of the population of Central Asia, and ethnogenesis of its peoples: II, 1964

prawdopodobnie typ centralnoazjatycki (LM) -  Kazachstan (dolina Tallas)

Typ centralnoazjatycki (LM)


 

Menu portalu