Typ czuchoński (AQ)

W typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego typ mieszany, międzyodmianowy (biało-żołty) między między rasami  nordyczna (A) i wyżynną (Q). Typ czuchoński oznacza się symbolem AQ. In English: Chukhonic type.

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)
  4. Najważniejsze zakresy zmienności, służące do rożnicowania z innymi typami, podane są w sekcji "Główne cechy". Dodatkowe średnie dla pigmentacji, wydatności nosa i fałdy powiekowej oraz ewentualnych wykluczając się zakresów twarzy i nosa w sekcji "Frakcje".

Cechy charakterystyczne typu nordyczno-wyżynnego czyli  czuchońskiego (AQ):

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

  • wzrost różny, z reguły wysoki, rzadziej średni
  • głowa od długiej do krótkawej (wskaźnik główny: 72 - 82), czaszka średniej wielkości, gruba i ciężka, niekiedy z lofokefalią
  • twarz długa i wąska, rzadziej średnio szeroka (wsk. twarzowy: 84-x), orto- lub mezognatyczna, nieraz prognatyzm zębodołowy, z reguły trochę przypłaszczona, o bardzo nieregularnych, charakterystycznych rysach, romboidalna lub eliptyczna; kości policzkowe duże, często wystające, policzki płaskie lub lekko wklęsłe
  • nos niezbyt wydatny, o szerokiej, nieraz płaskiej nasadzie, przeważnie od dość wąskiego do do szerokiego (wsk. nosowy: 67-x); o profilu najczęściej wklęsłym lub prostym; tępy, często zadarty koniuszek i grube nozdrza
  • osobnicy o nosie (x-66) zaliczają się do tego typu tylko gdy posiadają wklęsły profil (dla odróżnienia od typu AZ u którego taki nie występuje z definicji) + wykazują wyraźne cechy odmiany żółtej (szczególnie fałdę mongolską)
  • szczęka górna średnio wysoka i zdecydowanie szeroka; żuchwa wysoka, szeroka, masywna, niezbyt kanciasta; płaski, zwykle cofnięty, niekształtny podbródek
  • oczodoły dość wysokie
  • kolor oczu: oczy różnej barwy, częściej jasne niż piwne (4-16)
  • oprawa oka: fałda powiekowa z reguły silnie rozwinięta, dość często mongolska
  • kolor włosów: różnych odcieni (F-W), typowo szatynowe (R-V);
  • kształt włosów: przeważnie proste gładkie, rzadziej proste sztywne
  • kolor skóry: od białej do jasnośniadej, z odcieniem żółtawym
  • owłosienie i zarost raczej skąpe
  • typ bardzo charakterystyczny, różni się fizjonomicznie (głównie cechami odmiany żółtej) od zbliżonych wskaźnikowo innych typów spotykanych w Europie

Frakcje:

Występują trzy frakcje, dwie wahające się między typami macierzystymi i jedna pośrednia. We frakcjach nordoidalnej i pośredniej występują nieliczne osobniki o wskaźniku nosa poniżej 70, prawie zawsze posiadają one fałdę mongolską. Średnie dla frakcji na podstawie serii ze Struktury Antropologicznej Polski.

  • nordoidalna (Aq) - formy dość jasno pigmentowane: oczy  jasne (8-16); włosy od blond do szatynowych (F-S); skóra najjaśniejsza z frakcji;  wsk. główny długi lub pośredni (x-82); wsk. nosowy (x-67); ślad fałdy mongolskiej lub pełna 22.5%
  • pośrednia (aq) - formy dysharmonijnie pigmentowane: oczy różnej barwy (4-16); włosy  od ciemnoblond do ciemnobrąz (N-W) - jasne oczy tylko z ciemnymi włosami lub odwrotnie; wsk. główny długi lub pośredni (x-82); wsk. nosowy (x-67); ślad fałdy mongolskiej lub pełna 19.4%
  • wyżynna (aQ) - formy ciemnopigmentowane: wzrost wysoki (170-x); oczy ciemne  lub zielonawopiwne (4-7); włosy ciemne (T-W), wsk. główny pośredni (77-79),  wk. nosowy co najmniej średnioszeroki (70-x)oczy piwne (4-6) z włosami ciemnoszatynowytmi (T-U), oczy zielonawopiwne korelują z włosami (T-W)

Różnice z innymi zbliżonymi wskaźnikowo typami (nie wszystkie cechy występują łącznie):

  • w porównaniu z typem wyżynnym (Q) oczywiście jaśniejsza pigmentacja,wyższy wzrost, występowanie pośredniogłowości , czasami nos w zakresie poniżej 70 i ogólnie słabiej wyrażone wszystkie cechy odmiany żółtej
  • w porównaniu z typem AZ przeważnie szerszy nos (67-x), jeśli (rzadko) także wąski, to o wklęsłym profilu; ponadto inna fizjonomia (grubsze, nieregularne rysy)
  • różnice z typem nordycznym (A) i północno-zachodnim (AE) to mało wydatny, niski, wklęsły i / lub co najmniej dość wąski nos o zadartym końcu, ślad  lub pełna fałda mongolska, przypłaszczenie twarzy, tendencja do prognatyzmu zębodołowego, ciemniejsza pigmentacja, skąpy / rzadki zarost i owłosienie ciała, wąska, bardzo silna fałda powiekowa; często ukośna szpara oczna, wyraźnie zaznaczone łuki jarzmowe, wystające kości policzkowe, grubsze, nieregularne rysy twarzy, ogólnie fizjonomia jest bardzo charakterystyczna, zupełnie inna od pozostałych typów spotykanych w Polsce co obrazują zdjęcia
  • w porównaniu z typami atlantyckim (YE), teutońskim (AY) właściwie w większości to samo co w przypadku typu nordycznego (oprócz nosa który może być u nich średnio szeroki), dodatkowo znacznie częściej występująca wąska i bardzo wąska twarz
  • w porównaniu z typem sublaponoidalnym (EL) problem mogą stanowić czuchończycy o średnio szerokiej twarzy, mają jednak oni prawie zawsze wyższy wzrost i/lub  jaśniejsze oczy, często też włosy i oczywiście różnią się ogólnie pojętą fizjonomią, rysy mają grubsze, bardziej charakterystyczne, łuki nadoczodołowe i gładziznę większe, większą tendencja do mezognatyzmu / prognatzymu zębodołowego;  twarz przypłaszczoną, policzki nie są pełne, czoło bardziej pochyłe, kształt twarzy nie jest okrągławy
  • z typem litoralnym (EH) wyklucza podobieństwo poza cechami fizjonomii podanymi wyżej, szerszy zakres wskaźnika nosowego i w większości wąska twarz
  • od typu egejskiego (AB) różnią go podane wyżej cechy odmiany żółtej zaznaczające się głównie w fizjonomii, wskaźnikowo te dwa typy mogą być zbliżone; dodatkowo typ AB ma tendencję do gęstego zarostu, obfitego owłosienie ciała, krzaczastych brwi (oczywiście u mężczyzn:) i ogólnie "południowej" urody
  • różnice z typem (EQ) przy jego opisie

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost i budowa ciała:

wzrostśredni wzrost odpowiada realiom sprzed kilkudziesięciu lat, obecnie w związku z jego podwyższeniem w wielu populacjach, jest na pewno wyższy

  • średni do wysokiego, przeciętnie 166.9 cm (155 - 178)

budowa:

  • budowa mocna, niekiedy ciężka, ale ani otyła ani przysadzista
  • kościec mocny, umięśnienie dobre, podściółka tłuszczowa miernie rozwinięta
  • głowa relatywnie duża w porównaniu z resztą ciała
  • szyja dość długa, gruba  o wyraźnie zaznaczonej grdyce
  • tułów długi, o szerokich barkach i szerokawych biodrach, klatka piersiowa szeroka, niezbyt głęboka, średnio długa, obwód pasa mierny
  • pośladki wypukłe
  • pierś kobieca, duża, gruszkowata lub stożkowata
  • kończyny średniej długości i dobrze umięśnione; nogi często niezbyt kształtne z powodu nadmiernej masywności i grubego kośćca
  • dłonie duże, szerokie o dość długich i grubych palcach
  • stopy dość długie, szerokie w palcach, o wąskiej pięcie

głowa / czaszka:

  1. osobnicy żywi: (♂) 80.01 (72 - 82) i dla (♀) 80.27 (78-82)
  2. materiał kostny: (♂) 76.11 (71-81)  i dla (♀) 77.15 (68-81)
  1. osobnicy żywi: (♂) Niemcy płn-zach. (n=11) 67.2 - głowa dość wysoka
  2. osobnicy żywi: (♂) Tadżykistan. (n=15) 67 - głowa dość wysoka
  3. materiał kostny: (♂) 75.61 (70-82) - czaszka dość wysoka i dla (♀) 73.7 (71-78) - czaszka wysokawa
  1. osobnicy żywi: (♂) Niemcy płn-zach. (n=11) 85.6 - głowa dość wysklepiona
  2. osobnicy żywi: (♂) Tadżykistan (n=11) 83.75 - głowa niezbyt  wysklepiona
  3. materiał kostny: (♂) 97.55 (95-109) - czaszka dość wysklepiona i dla (♀) 95.05 (88-104) - czaszka niezbyt wysklepiona
  1. dla głowy (♂) 69.3 - czoło szerokie;
  2. dla czaszki (♂) 70.2 (66-74) - czoło szerokawe i dla (♀) 68.6 (61-75) - czoło wąskawe

cechy opisowe głowy:

  • skronie płaskie, ciemię ku tyłowi mocno lub średnio wzniesione, potylica szeroka, wypukła, niekiedy wystająca
  • czoło niezbyt szerokie, niskie, prostokątne, mniej lub więcej pochylone
  • wydatne  łuki brwiowe oraz gładzizna, słabo rozwinięte guzy czołowe

cechy opisowe czaszki:

  • czaszka średnia do dużej;  mezomorficzna do archimorficznej; gruba, ciężka, o wyraźnej rzeźbie
  • czaszka w normie wierzchołkowej raczej sfenoidalna
  • czaszka w normie potylicznej często lekko lofokefaliczna
  • wydatne łuki nadoczodołowe

twarz:

  1. dla głowy (♂) 88.59 dla głowy (83 -100) i dla (♀) średnio 88.13 (82-95) -  twarz wąska, rzadziej średnio szeroka dla obu płci;
  2. dla czaszek (♂) 92.96 (86-101) i (♀) 89.5 (86-95) - wąska twarz dla obu płci
  1. dla głowy (♂) 54.31 (52-53) - wysokawe twarz górna i dla (♀) 54.64 - dość wysokie twarz górna;
  2. dla czaszki średnio (♂) 52.57 (49-56) - wysokawe twarz górna i dla (♀) 51.75 (48-55) - dość wysokie twarz górna

fizjonomia:

  • kształt twarzy: romboidalny lub eliptyczny
  • rysy grube, nieregularne, czasem bardzo charakterystyczne
  • łuki jarzmowe wyraźnie zaznaczone, szeroko rozstawione, słabo rozszerzające się ku uszom
  • kości policzkowe duże, często wystające, policzki płaskie lub lekko wklęsłe
  • panniculus malaris (obfita podściółka tłuszczowa na policzkach) słabo rozwinięty lub brak
  • profil poziomy twarzy: mniej lub bardziej przypłaszczony
  • profil pionowy twarzy: orto- lub meozgnatyczny; dla czaszki 11 (mezognatyzm) w skali Michalskiegpo
  • typ bardzo "charakterystyczny", różni się fizjonomicznie (głównie cechami odmiany żółtej) od zbliżonych wskaźnikowo innych typów spotykanych w Europie jak YE, AB,  AY

nos:

  • wskaźnik nosowy dla głowy średnio (♂) 70.09 (50 - 84) i dla (♀) 70.78 (52-79) - średnio szeroki nos do szerokiego dla obu płci, dla czaszek jest to średnio dla (♂) 50.22 (43-61) - średnio szeroki i dla (♀) 52.7 (41-58) - szerokawy
  • osobnicy o nosie (x-66) zaliczają się do tego typu tylko gdy posiadają wklęsły profil (dla odróżnienia od typu AZ u którego taki nie występuje z definicji) + wykazują wyraźne cechy odmiany żółtej (szczególnie fałdę mongolską)
  • wskaźnik wysokości nosa przeciętnie (♂) 42.2 (36-47) i dla (♀) 42.59 (37-47) - dość niski u obu płci

cechy opisowe nosa (głowa)

  • wydatność nosa, średnio dla (♂) 35.85 (3-92) - słabo wydatny i dla (♀) 25.83 (3-48) - bardzo słabo wydatny
  • o szerokiej, średnio wysokiej, czasem płaskiej nasadzie
  • o szerokim grzbiecie
  • o profilu wklęsłym do prostego
  • koniuszek zadarty, niezbyt tępo zakończony
  • nozdrza niskie, grube, wydęte, przegroda wzniesiona lub pozioma, otwory okrągławe

cechy opisowe nosa (czaszka)

  • nasada nosa: wysoka, około 6 (5-6) w skali Michalskiego; średnio szeroka, około 3 (2-4) w skali Michalskieg
  • kształt kości nosowych: przeważnie romboidalne szerokie, górą wypukłe, 13 (10-16) w skali Michalskiego
  • kolec nosowy: położenie średnio 3 (1-4) czyli słabo uniesiony; wystawanie średnio 3 (2-3) czyli słabo wystający w skali Michalskiego
  • dolna krawędż otworu gruszkowatego nosa: przeważnie 7 (5-9), czyli silna forma infantylis w skali Michalskiego

szczęka górna, żuchwa, zęby, usta:

szczęka górna:

żuchwa:

  • żuchwa wysoka zwłaszcza w porównaniu ze szczęką górną, szeroka i masywna ale niezbyt kanciasta
  • o dobrze rozwiniętym żwaczu
  • płaski, zwykle cofnięty, niekształtny podbródek

zęby:

  • duże
  • żółtawe
  • bardzo mocne
  • zwykle osadzone w mniej lub więcej wyraźnie prognatycznych wyrostkach zębodołowych, tak że zębowa partia twarzy robi wrażenie nieco wysuniętej ku przodowi

usta:

oczodoły:

  • wskaźnik oczodołowy [mf]  średnio dla mężczyzn 82.57 (77-92)  i dla kobiet 83.95 (79-86)  - od średnich do  częściej wysokich
  • wielkość: dość duże lub średnie 4 (3-4) w skali Michalskiego
  • kształt: trapezowate, średnio 13 (8-18) w skali Michalskiego

oczy:

  • kolor oczu: jasne znacznie częściej niż piwne (4 - 16, średnio 11.2), przeważnie niebieskie
  • oczy małe
  • niezbyt płytko osadzone
  • szpara oczna wąska, nierzadko ukośna, wrzecionowata lub esowata
  • oprawa oka: fałda powiekowa niemal zawsze zaznaczona, często dobrze rozwinięta, fałda mongolska niezbyt rzadka (19.3%)

włosy:

  • kolor włosów: kasztanowate lub szatynowe najczęściej (R-V), nieraz ciemnoblond, rzadko zdecydowanie jasne lub ciemne (pełny zakres skali  to F- W)
  • kształt włosów: proste gładkie lub proste sztywne, rzadko lekko faliste
  • grube, rzadkie
  • łysina rzadka i późna, typu czołowego

skóra:

  • kolor skóry: płowa różnych odcieni, rzadziej biała, niekiedy (u form ciemnopigmentowanych) śniadawa lub żółtawo śniada
  • z reguły bez rumieńca
  • czasem pokryta piegami
  • gruba
  • na czole napięta
  • późno marszcząca się w grube, głębokie fałdy

uwłosienie:

  • zarost rzadki, czasem skąpy, sztywny
  • brwi dość obfite, poziome lub łukowate
  • rzęsy krótkie i rzadkie
  • owłosienie ciała nie tak skąpe jak można by oczekiwać

uszy:

  • duże
  • wydłużone
  • nieodstające

Uwagi:

1. Występuje  drugi wariant typu  czuchońskiego (AQ) o lżejszej budowie, jaśniejszej pigmentacji, bardziej wyrazistych rysach, mniej uwypuklonych łukach jarzmowych i kościach policzkowych, obfitszym zaroście, szerszej szparze ocznej przy słabiej rozwiniętej fałdzie powiekowej, wyższej nasadzie nosa, dłuższej przegrodzie i węższych otworach zawsze niezbyt kształtnego nosa, trochę cieńszych wargach, ortognatycznych szczękach oraz dobrze rozwiniętym, prostopadłym podbródku. Ta forma wydaje się być silnie przesunięta w kierunku typu nordycznego (A) i zalicza się do frakcji nordoidalnej.

2. Na etapie pisania  Struktury antropologicznej Polski, Michalskiemu brakowało materiałów fotograficznych do wydzielenia od typu czuchońskiego osobników zaliczających się do typu euroazjatyciego (AZ). Byli to wszyscy ci przedstawiciele typu czuchońskiego o wskaźniku nosa poniżej 70, lecz o profilu niewklęsłym i wykazujący ślad lub pełną fałdę mongolską.

3. Również osobnicy o twarzach wąskich i nosach szerokawych 70-75, o proflu garbatym, wypukłym, prostym, falistym i słabo wklęsłym, pozbawieni fałdy mongolskiej i o jasnej skórze, zaliczeni przez Michalskeigo [1949] do typu czuchońskiego (równiez z powodu braku dokumentacji fotograficznej), zostali potem przez autorów kierunku morfologiczno-porównawczego przesunięci do typów atlantyckiego (YE) i teutońskiego (AY), w związku z poszerzenim ich zakresów twarzy i nosa.

4. Kolejna kwestia to zakres wskaźnika głównego frakcji wyżynnej. Pierwotnie był do 82, ale obniżyłem go do 79. Gdyż inaczej nachodził na zakres frakcji wyżynnej hQ. Ona zaś może w sobie zawierać osobników o dość krótkiej głowie (83 - 83.9), uznanie ich za AQ byłoby niedorzeczne (A ma zakres x-82, Q x-76).

Występowanie:

W Polsce stanowi 3,78% (wśród przebadanych 36532 mężczyzn z całego kraju, dane dla Polski przedwojennej).

Michalski [1949] podał że 6.3% ale (patrz w Uwagach wyżej), zaliczył do nich również tą część typów atlantyckiego (YE) - 1.26%  i teutońskiego (AY) - 0.63%, o wąskiej twarzy (84-x) i szerokawym nosie (70-75). Jak też typ euroazjatycki (AZ) - 0.63%. Odsetki obliczyłem szacunkowo na bazie podanego w drugiej części Struktury Antropologicznej Polski materiału indywidualnego dla polskiego typu (AQ).

Najliczniej spotykany wtedy w centralnej części kraju, oraz północnej i północno-wschodniej.

Typ czuchoński (AQ) należy do grupy typów archaicznych. Liczniejszy w Polsce we wczesnym średniowieczu i epokach wcześniejszych. Np. Brześć Kujawski (neolit) 9%, ale Wiślica (wczesne średniowiecze) 32%.

Występowanie pochodnych typu elementarnego wyżynnego (Q) wśród ludności Polski przedwojennej, koncentrowało się w rejonach będących dawnymi pustkami rubieżnymi, między terytoriami poszczególnych plemion słowiańskich (Polan, Wiślan, Mazowszan itd.). Wskazuje to wg Michalskiego że byli to potomkowie ludności przedsłowiańskiej, zepchnięci w tereny pograniczne. Prawdopodobnie wywodzący się z kultur prafińskich lub nawet kultur górnopaleolitycznych kręgu północno-wschodniego. Na pochodzenie związane z ludnością fińską wskazuje też maksimum północno-wschodnie występowania tego typu w Polsce przedwojennej (czyli obecna północno-zachodnia Białoruś).

Prawdopodobnie liczny wśród ludów ugro-fińskich z rejonu Powołża i Uralu.

Dla porównania:

  • region Bremen (płn-zach. Niemcy) dla (♂) - 23.9% (względnie najliczniejszy w serii) - wszystko wskazuje na to że Michalski zaliczył tu podobnie jak w materiale polskim [1949] do typu AQ pozbawionych cech odmiany żółtej osobników wąskotwarzowych i o szerokawym nosie (70-75) zaliczających się do do typów atlantyckiego (YE) i teutońskiego (AY). Dlatego odsetek AQ skorygowany o te wartości jest na pewno dużo mniejszy.
  • Ukraińcy z dawnej Galicji (♂) - 7.3%
  • Norwegia (♂) - 6.2%
  • Lapończycy (♂) 5.7% i (♀) 2.8%
  • Walia (♂) - 5%
  • Rumunia (Karpaty południowe) (♂) - 4.1% i (♀) - 7%
  • region alpejski (Bawaria, Badenia, Tyrol, Szwajcaria - serie kraniologiczne XV-XIX wiek) (♂+♀) - 2.6%
  • Tadżykistan (♂) - 2.4%
  • Mongolia (♀) - 1.3%
  • Serbia (♂) - 1%
  • Niemcy (obywatele Polski przedwojennej) dla (♂) - 1%
  • Mongolia (♂) - 0.6%
  • Egipt (♂) - 0.4%

BIBLIOGRAFIA:

  1. Kapica Z., Analiza antropologiczna materiałów osteologicznych z cmentarzyska kultury łużyckiej (Hallstatt C) w Częstochowie-Rakowie [w:] red. Błaszczyk W., Cmentarzysko kultury łużyckiej w Częstochowie-Rakowie, 1965
  2. Kapica Z., Różnicowanie się składów antropologicznych ludności Kujaw w czasie od neolitu do współcześności na podstawie materiałów z terenu powiatu włocławskiego [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 34, z. 2, 1968, s. 325-339 (link do fragmentu)
  3. Kapica Z., Szkice z antropologii historycznej Polski i ziem ościennych: Serie neolityczne, Tom 1, 1958
  4. Kapica Z., Z badań łódzkiego ośrodka antropologicznego nad taksonomicznym zróżnicowaniem procesu migracji, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 51-80 (zobacz link do fragmentu)
  5. Kapica Z., Zagadnienia antropologiczne [w:] red. Głębowicz B., Monografia Brześcia Kujawskiego, 1970 (link do fragmentu)
  6. Łuczak B., Charakterystyka antropologiczna ludności rumuńskiej z okolic Karpat południowych [w:] Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 109-120
  7. Michalska-Wichan J., Struktura antropologiczna ludności Mongolii [w:] Acta Universitatis Lodzensis. Folia Zoologica et Anthropologica, t. 4, 1986, s. 79-138
  8. Michalski I., Die Jugoslaven der Dalmatnischen küsten. Beitrag zur kraniologie der Südslaven, 1936
  9. Michalski I., From the studies in the Anthropological Structure of the German Nation (North-western Germany) [w:] Bulletin de la societe des sciences et des lettres de Łódź, classe III des sciences mathematiques et Naturelles, vol IX, 6, 1958
  10. Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego (oraz dyskusja do artykułu) [w:] Przegląd Antropologiczny, t. XIX, Poznań 1953
  11. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt [w:] Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, s. 209-238, 1964
  12. Michalski I., Struktura Antropologiczna Polski, 1949 link
  13. Michalski T. W., Studia nad strukturą antropologiczną krajów alpejskich, 1956
  14. Różbicka L., Charakterystyka antropologiczna Łemków, 1962 
  15. Orczykowska Z., Analiza antropologiczna Tadżyków z Pamiru [w:]  Materiały i Prace Antropologiczne, nr. 46, 1959
  16. Wiercińska A., The main anthropological types in Poland as viewed cranioscopically [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 35, 1969, s. 359-362
  17. Wierciński A., Analiza antropologiczna serii czaszek wiślickich z cmentarzyska wczesnośredniowiecznego przy ulicy Batalionów Chłopskich. Wykopaliska w latach 1958 - 1959 [w:] red. Budkowa Z., Odkrycia w Wiślicy, 1963, s. 273-294
  18. Wierciński A.,Typologia rasowa [w:] Mały Słownik Antropologiczny, 1976, s. 471–481 link

Odpowiedniki w innych typologiach:

Odpowiedniki w innych typologiach:


Przykład 0. Morfing (teoretyczna przeciętna fizjonomia) na podstawie przykładów do tego typu

Typ czuchoński (AQ)

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 1. Kapica Z., Różnicowanie się składów antropologicznych ludności Kujaw w czasie od neolitu do współcześności na podstawie materiałów z terenu powiatu włocławskiego, Przegląd Antropologiczny, t. 34, z. 2, 1968, s. 325-339

Typ czuchoński (aQ), frakcja pośrednia?- Polska, widać lekki prognatyzm alweoralny i silne spłaszczenie nosa

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 2. Kapica Z., Różnicowanie się składów antropologicznych ludności Kujaw w czasie od neolitu do współcześności na podstawie materiałów z terenu powiatu włocławskiego, Przegląd Antropologiczny, t. 34, z. 2, 1968, s. 325-339

Typ czuchoński (aQ), frakcja wyżynna? - Polska

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 3. Kapica Z., Z badań łódzkiego ośrodka antropologicznego nad taksonomicznym zróżnicowaniem procesu migracji, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 51-80

Typ czuchoński (Aq), frakcja nordoidalna - Polska

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 4. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, pp. 209-238, 1964

Typ czuchoński (aq), frakcja pośrednia - Egipt

 typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 5. Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego (oraz dyskusja do artykułu), Przegląd Antropologiczny, t. XIX, Poznań 1953

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 166; wskaźnik główny 78.6; wskaźnik twarzy całkowity - 85.1; wskaźnik górnotwarzowy - 50.7; wskaźnik nosowy - 78.7; kolor skóry - płowo-żółta; kolor oczu - 11; kolor włosów - T

Typ czuchoński (aq), frakcja pośrednia - Polska

typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 7. Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego (oraz dyskusja do artykułu), Przegląd Antropologiczny, t. XIX, Poznań 1953

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 156; wskaźnik główny 74.7; wskaźnik twarzy całkowity - 85.0; wskaźnik górnotwarzowy - 52.6; wskaźnik nosowy - 72.9; kolor skóry - jasno płowy; kolor oczu - 12; kolor włosów - U

Typ czuchoński (aq),  frakcja pośrednia - Polska

Typ czuchoński (AQ)

 

PRzykład 8. Becker M., Struktura antropologiczna powiatu płockiego, Notatki Płockie t. 15, nr 3(57), 1972

Typ czuchoński (AQ) - Polska, wybitnie wystająca potylica

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 9. D. Monasterski, Męska biżuteria bursztynowa sprzed 4000 lat w Polski Jubiler nr 3(17) 2002 link

Rekonstrukcja czaszki typu czuchońskiego (AQ)

42 g

 

Przykłady z prac autorów zagranicznych pasujące do charakterystyki tego typu:

Przykład 10. Schade H., Anthropologische Untersuchungen in Ostmazedonien und Kruševo, Anthropologischer Anzeiger Jahrg. 21, H. 3/4 (April 1958), pp. 282-312

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 166.3; wskaźnik główny - 80; wskaźnik wys-dług. - 71;  wskaźnik wys-szer. -  89; wskaźnik twarzy całkowity - 88wskaźnik jarzmowo-żuchwowy - 84.02; wskaźnik wysokości nosa - 37; wskaźnik nosowy - 74kolor oczu (w skali Martina-Schulza) - 8 (zielone z żółtym i/ brązowymi kropkami); kolor włosów - W

Typ czuchoński (AQ), frakcja pośrednia - Macedonia

typ egejski (AB)

 

Przykład 11. Debec G. F., tytuł?, data? (znalezione w necie)

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 162,2; wskaźnik główny 79.6; wskaźnik twarzy całkowity - 89.6; kolor oczu - 10 (w skali Bunaka) - jasne; kolor włosów - 3 (w skali Fischera) - rudy odcień; prawdopodobnie prognatyzm / mezognatyzm zębodołowy

typ czuchoński (AQ), wschodnia Rosja (europejska); określony jako typ uralski

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 12 10. Lundborg H., Svenska Folk- och Rastyper, 1927

prawdopodobnie Typ czuchoński (AQ) - Szwecja

typ czuchoński (AQ)

 

 Pewne analogie, lecz niezbyt ścisłe, do tego typu występują jak podawał Michalski [1949] w opisach rasy sudeckiej Günthera (aQ?) i typu Fenno-Nordic von Eickstedta, jak też typie krywiczańskim i typie fińskim Talki-Hryncewicza. Według mnie też w typie Volgid  / Vyatkid Lundmana.

Typ Fenno-Nordic wg Eickstedta

273a273b

Rasa sudecka wg Günthera

Image37-1

Image38-1

Image35-2

Materiał kostny:

Przykład 13. Wokroj F., Fotografie 50 czaszek z Ostrowa Lednickiego omawianych na konferencji metodologicznej i typologicznej (album), Przegląd Antropologiczny, t. 21, z. 3, 1955

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wskaźnik główny: 75.1 (czaszka długa); wskaźnik wysokościowo-długościowy: 77.1 (czaszka wysoka); wskaźnik ciemieniowo-potyliczny: 79.4; wskaźnik twarzy całkowity - 94.4 (twarz wąska); wskaźnik górnotwarzowy - 51.6 (średnie twarz górna); wskaźnik nosowy - 49 (nos  średnio szeroki); wskaźnik oczodołowy [mf] 91.9 (oczodoły bardzo wysokie);  dodatkowo lofokefalia; prawdopodobnie mezognatyzm/ prognatyzm zębodołowy

Określony typologicznie w pracy: Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego [w:] Przegląd Antropologiczny, t. XIX, Poznań 1953

Typ czuchoński (AQ)

  Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 14. Wokroj F., Fotografie 50 czaszek z Ostrowa Lednickiego omawianych na konferencji metodologicznej i typologicznej (album), Przegląd Antropologiczny, t. 21, z. 3, 1955

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wskaźnik główny: 76.8 (czaszka pośrednia); wskaźnik wysokościowo-długościowy: 79.5 (czaszka wysoka); wskaźnik ciemieniowo-potyliczny: 78.1; wskaźnik twarzy całkowity - 96.2 (twarz bardzo wąska); wskaźnik górnotwarzowy - 51.1 (średnie twarz górna); wskaźnik nosowy - 50.9 (nos  średnio szeroki); wskaźnik oczodołowy [mf] 88.1 (oczodoły bardzo wysokie);  dodatkowo lofokefalia; łuki nadoczodołowe; prawdopodobnie mezognatyzm/ prognatyzm zębodołowy

Określony typologicznie w pracy: Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego [w:] Przegląd Antropologiczny, t. XIX, Poznań 1953

Typ czuchoński (AQ)

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 15. Wokroj F., Fotografie 50 czaszek z Ostrowa Lednickiego omawianych na konferencji metodologicznej i typologicznej (album), Przegląd Antropologiczny, t. 21, z. 3, 1955

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wskaźnik główny: 75.5 (czaszka pośrednia); wskaźnik wysokościowo-długościowy: 76.1 (czaszka wysoka); wskaźnik ciemieniowo-potyliczny: 77; wskaźnik twarzy całkowity - 90.6 (twarz wąska); wskaźnik górnotwarzowy - 51.9 (średnie twarz górna); wskaźnik nosowy - 46.9 (nos  dość wąski); wskaźnik oczodołowy [mf] 83.8 (oczodoły wysokie);  dodatkowo prawdopodobnie mezognatyzm/ prognatyzm zębodołowy

Określony typologicznie w pracy: Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego [w:] Przegląd Antropologiczny, t. XIX, Poznań 1953

Typ czuchoński (AQ)

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykład 16. Kapica Z., Analiza antropologiczna materiałów osteologicznych z cmentarzyska kultury łużyckiej (Hallstatt C) w Częstochowie-Rakowie [w:] red. Błaszczyk W., Cmentarzysko kultury łużyckiej w Częstochowie-Rakowie, 1965

Typ czuchoński (AQ) -  średni prognatyzm zębodołowy (7 w skali Michalskiego)

Typ czuchoński (AQ)

 

Przykłady  potomstwa gdzie jedno z rodziców jest w typie AQ, na przykładzie realnie przebadanej antropometrycznie rodziny

Przykład 1. Michalski I., Struktura antropologiczna Polski, 1949

Kształ szpary ocznej u córki 2, jest przykładem tego co Michalski określał jako fację.

aa-rodzina2

 

 

Menu portalu