Typ etiopski (ES)

Jeden z typów mieszanych wg typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego. Mieszaniec międzyodmianowy biało-czarny między rasami śródziemnomorską (E) i sudańską (S). Typ etiopski (śródziemnomorsko-sudański) oznacza się symbolem ES. In English: Ethiopian (Mediterranean-Sudanese) type (ES).

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

  • wzrost niski lub częściej średni (x-169)
  • budowa drobna
  • głowa długa (x-76), czaszka mała, słabo urzeźbiona, neomorficzna;
  • głowa z reguły wysoka lub średnia (wskaźnik wysokościowo-długościowy x-71)
  • głowa wysklepiona do mocno wysklepionej (wskaźnik wysokościowo-szerokościowy 84-x)
  • oczodoły niskie do średnio wysokich (x-80)
  • twarz wąska lub średnia (83-x);
  • profil pionowy twarzy:  różne stopnie  prognatyzmu, czasem ortognatyzm
  • nos od wąskiego do szerokiego (zależnie od frakcji), prosty, falisty, słabo wypukły, niezbyt wydatny ale nie spłaszczony
  • oczy ciemne (1-3); fałda powiekowa bardzo słaba
  • włosy czarne (X-Y), lokowate, kędzierzawe i wełniste
  • skóra średnio lub ciemnobrunatna, różnych odcieni
  • owłosienie ciała i zarost umiarkowane
  • pozostałe: wargi grube

Cechy dyskwalifikujące danego osobnika jako przedstawiciela tego typu (mimo posiadania innych wyżej wymienionych):

  • wysoki wzrost
  • mezocefaliczna głowa
  • masywna budowa ciała
  • spłaszczony nos

Różnice z innymi typami:

  • od typu merydionalnego KS różni się średnim lub niskim wzrostem, mniej wyrazistymi rysami twarzy i częściej prognatyzmem

Frakcje:

  • frakcja sudańska eS: wskaźnik nosowy 77-x
  • frakcja pośrednia es: wskaźnik nosowy 70-76
  • frakcja śródzienomorska Es: wskaźnik nosowy x-69

Występowanie:

Najbardziej liczny w Afryce Wschodniej: Somalia, Etiopia, Sudan, jak też w strefie Sahelu w Afryce Zachodniej. Oraz wybrzeża wschodnioafrykańskie (Kenia, Tanzania, Mozambik, wschodnie RPA) w strefie dawnej infiltracji arabskiej. Spotykany też wszędzie tam w Afryce, gdzie dochodzi do mieszania się ras śródziemnomorskiej (E) i sudańskiej (S).
Dotyczy to też innych rejonów świata gdzie dochodzi do takich mieszanek, np. populacje potomków Afrykanów w Ameryce.

Dla porównania - wybrane składy typologiczne:

  • Fulbe, Niger (♂) - 30%
  • Etiopia (♂+♀) - 20,9%
  • Somalia (♂+♀) - 15,1%
  • Zulusi, Republika Południowej Afryki (♂+♀) - 9,9%
  • Republika Środkowej Afryki (♂) -  7.5%
  • Czad (rejon Jeziora Czad) (♂+♀) - 7,14%
  • Mali (♂) - 7,1%
  • Sudan (głównie północny) (♂) - 6,9%
  • Ghana i Togo (♂) - 5,7%
  • Joruba ,Nigeria  (♂+♀) - 4,5%
  • Hausa, Niger(♂) - 4,5%
  • Hausa, Nigeria (♂+♀) - 4,3%
  • Ibo ,Nigeria  (♂+♀) - 3,9%
  • DR Kongo (dorzecze Kwilu) (♂) - 1.7%

BIBLIOGRAFIA:

  1. Jaworska K., Charakterystyka antropologiczna niektórych szczepów dorzecza Ubangi (Afryka Środkowa), 1962
  2. Michalska-Wichan J., Charakterystyka antropologiczna szczepu Batonga i ludności Mozambiku [w:] , Przegląd Antropologiczny, t. 37, z. 2, 1971
  3. Michalski I., Charakterystyka antropologiczna ludności dorzecza Kwilu, 1957
  4. Michalski I., Typy antropologiczne Egiptu [w:] Człowiek w czasie i przestrzeni : kwartalnik PTA, t. 1, z. 4, 1958, s. 192-203 link
  5. Różbicka L., Charakterystyka antropologiczna Zulów [w:] Studia Afrykanistyczne, Acta Anthropologica Lodziensia 10, 1965, s. 29-63

Tylko składy typologiczne:

  1. Becker M., Typy antropologiczne Afryki Zachodniej [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 35, z. 2, 1969, s. 480-483
  2. Grabowska J., Uwagi dotyczące składów rasowych niektórych szczepów Sudanu Zachodniego [w:]Przegląd Antropologiczny, t. 35, z. 2, 1969, s. 495-498
  3. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, 1964, s. 209-238
  4. Różbicka-Biernat L., Somalijczycy w świetle badań antropologicznych [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 35, z. 2, 1969, s. 490-494
  5. Stolarczyk H., Przyczynek do antropologii ludności południowego Nigru, [w:] Badania populacji ludzkich, UAM w Poznaniu, ser. Antropologia nr 4, 1976,s. 169-178
  6. Stolarczyk H., Z badań antropologii Sudańczyków [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 35 z. 2, 1969, s. 484-490
  7. Stolarczyk H., Zróżnicowanie antropologiczne niektórych szczepów Afryki Zachodniej [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 44, z. 2, 1978, s. 307-315

Odpowiedniki w innych typologiach:


Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do powyższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)

 

Przykład 1. Jaworska K., Charakterystyka antropologiczna niektórych szczepów dorzecza Ubangi (Afryka Środkowa), 1962

Typ etiopski (ES), frakcja pośrednia - Sudan

Przykład 2. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, pp. 209-238, 1964

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 167; wskaźnik główny 73.6 (głowa dolichoceflaiczna); wskaźnik twarzy całkowity - 87 (twarz średnio szeroka);  wskaźnik nosowy -76.4 (nos średnio szeroki);

wskaźnik wysokościowo-długościowy -68 (głowa wysoka);  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 92.4 (głowa bardzo wysklepiona);

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 95.2 (jarzma szerokie w stosunku do szerokości głowy);  wskaźnik górnotwarzowy - 55.1 (bardzo wysoka twarz górna);  wskaźnik jarzmowo-żuchwowy - 87.5 (bardzo szeroka żuchwa); wskaźnik wysokości górnej wargi - 38.2 (średnio wysoka); wskaźnik wysokości nosa - 45.8 (nos średnio wysoki); 

kolor skóry - dość ciemna żółtawobrązowa; kolor warg - różowo-purpurowe szare; kolor oczu (Martin) - 3 czarnobrązowe (76 w skali Michalskiego) - ciemnobrązowe; kolor włosów (Fischer-Saller) - Y (czarne);

Typ etiopski (ES), frakcja pośrednia - Sudan, plemię Araqi

Przyklad 3. Puccioni N., Antropologia e etnografia delle genti della Somalia. Vol. I Antropometria, 1931

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 163; wskaźnik główny 76.2; wskaźnik wys-dług. - 69.1  wskaźnik wys-szer. - 90.6; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 89.1; wskaźnik twarzy całkowity -  98.4; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 145.5;  wskaźnik ust - 51.1; wskaźnik wysokości nosa - 42.9; wskaźnik nosowy - 73.1; kolor skóry - 25 w skali von Luschana (średniobrązowa);  kolor oczu - 3 w skali Broca (brązowe); kolor włosów - ciemne;

Typ etiopski (ES), frakcja pośrednia - Somalia, plemię Dir

Menu portalu