Rasa kromanionoidalna (Y)

Jedna z ras (typów elementarnych) odmiany białej w typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego. Rasa kromanionoidalna (względnie typ kromanionoidalny) oznacza się symbolem Y. In English: Cromagnoid race.

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. (♂+♀) - oznacza wspólne serie dla kobiet i mężczyzn ale inne, nie zbiorcze dla osobno podanych
  4. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)
  5. Najważniejsze zakresy zmienności, służące do różnicowania z innymi typami, podane są w sekcji "Główne cechy". Podane w dalszym opisie średnie dla cech mają znaczenie informacyjne.

Cechy charakterystyczne rasy kromanionoidalnej (Y):

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

Przeciętny wygląd: wzrost wysoki, budowa masywna; głowa długa; twarz szeroka; nos średnioszeroki  jasna pigmentacja (niekiedy rudawe odcienie włosów);  skóra piegowata.

  • wzrost przeważnie wysoki
  • budowa z reguły atletyczna lub masywna
  • głowa długa (wskaźnik główny x-77) czaszka bardzo duża, wybitnie archimorficzna, bardzo silnie urzeźbiona, o sfeno- lub bryzoidalnym konturze
  • przeważnie wydatne  łuki brwiowe
  • wysokość głowy zmienna ale za to bardzo wysklepiona
  • twarz szeroka (wsk. twarzowy x - 83), mezo-ortognatyczna, niespłaszczona, rysy twarzy grube, ale słabo wystające kości policzkowe
  • nos średnio szeroki do szerokiego (wsk. nosowy 70 - x), mało wydatny, profil z reguły wklęsły lub prosty
  • szczęka górna niska i szeroka; żuchwa wysoka, szeroka i masywna, o wyraźnie zarysowanych kątach; podbródek również masywny
  • oczodoły bardzo niskie (wsk. oczodołowy x-75),  małe, prostokątne lub elipsoidalne
  • kolor oczu: najczęściej niebieskie lub szaroniebieskie (8-16)
  • oprawa oka: dość silna fałda powiekowa, czasem w formie średnio rozwiniętej fałdy hotentockiej
  • kolor włosów: jasnoblond (A-J), dodatkowo też jasnorude; 
  • kształt włosów: proste gładkie do falistych
  • kolor skóry: czerwonawa do jasnopłowej; często piegowata
  • pozostałe: obecność dołu nadkłowego; głębokie wcięcie szczękowe

Cechy dyskwalifikujące danego osobnika jako przedstawiciela tego typu (mimo posiadania innych wyżej wymienionych):

Frakcje (podtypy)

  • frakcja centralna Yy (wzrost wysoki, x - 170) 
  • peryferyczna yY (wzrost średni - 165-169)

Oczywiście proporcje wzrostu jak na lata 50-te / 60-te. Teraz na pewno są wyższe.

Różnice z innymi typami:

  • Trudno jest pomylić ten typ elementarny z innymi spotykanymi w Europie, problem mogą nieraz sprawiać jego typy mieszane ale w ich przypadku różnice są opisane w ich charakterystykach.
  • Najbardziej zbliżony jest do niego występujący marginalnie w płn-wsch. Azji typ elementarny ajnuidalny (P). Różni się jednakże niskim wzrostem, krępą a nie atletyczną budową ciała, trochę mniejszą i mniej urzeźbioną czaszką, mniej wydatnym nosem, ciemną pigmentacją, kędzierzawymi włosami, bardzo silnym owłosieniem ciała i ogólnie zupełnie inną, mimo że europeidalną, fizjonomią.

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost i budowa ciała

wzrost:

  • wysoki, rzadko średni - w wynilku tzw. zabiedzenia w dzieciństwie (wg danych przedwojennych 165-x)

budowa:

  • z tendencją do atletycznej budowy ciała, ogólnie budowa masywna, nierzadko zwalista lub ciężka ale ani krępa ani przysadzista
  • mocny kościec i dobre umięśnienie kojarzy się z nieznaczną podściółką tłuszczową
  • bez wątpienia duża głowa w porównaniu z masą ciała nie uderza jednak swymi rozmiarami
  • szyja muskularna, niezbyt krótka, o  dość miękko odgraniczonej grdyce
  • tułów dość długi, o szerokich, poziomych barkach, szerokawych biodrach, szerokiej, niezbyt długiej a dość płaskiej klatce piersiowej, dość dużym obwodzie pasa
  • niezbyt płaskie pośladki; pierś kobieca półkulista, sporadycznie gruszkowata; zwykle obfita
  • kończyny średniej długości, silnie umięśnione
  • dłonie duże, dość krótkie, szerokie i grube, niezbyt krótkopalczaste;
  • stopy duże, kościste i szerokie, dość słabo wysklepione, o niezbyt niskim podbiciu

głowa / czaszka:

  1. średnio wskaźnik dla głowy (♂) 76.13 (71-77)
  2. z kolei dla czaszek średnie wynoszą dla (♂) 73.75 (66-76)  i dla (♀) 75.3 (73-76), oraz dla (♂+♀) 72.25 (68 -76)
  1. średnio wskaźnik dla głowy (♂) 67.6 (62-73) - głowa dość wysoka;
  2. z kolei dla czaszek średnie wynoszą dla (♂) 72.85 (69-76)  i dla (♀) 72.5 (67-76) - u obu płci niskawa, oraz dla (♂+♀) 73.45 (69 -75) - wysokawa
  1. średnio wskaźnik dla głowy (♂) 89.0 (80-95) - bardzo wysklepiona
  2. z kolei dla czaszek średnie wynoszą dla (♂) 98.4 (92-105)  i dla (♀) 97.6 (91-102) - dla obu płci czaszka dość wysklepiona, oraz dla (♂+♀) 101.8 (95 -110) - czaszka bardzo wysklepiona
  1. dla głowy (♂) 68.9 (65-73) - czoło średnio szerokie
  2. z kolei dla czaszek średnie wynoszą dla (♂) 70.6 (65-76) - czoło szerokawe i dla (♀) 71.1 (67-75) - czoło dość szerokie, oraz dla (♂+♀) 67.55 (63 -74) - czoło wąskawe

cechy opisowe głowy:

  • czoło średnie do szerokiego, niskie, jak gdyby prostokątne, pochylone
  • wyraźnie zaznaczone, często bardzo wydatne łuki brwiowe; wypukła gładzizna i niewystające guzy czołowe
  • skronie płaskie
  • ciemię płaskie
  • potylica miernie szeroka, często wystająca

cechy opisowe czaszki:

  • czaszka bardzo duża
  • czaszka wybitnie archimorficzna; ciężka i grubokoścista, o bardzo wyrazistej rzeźbie
  • czaszka w normie wierzchołkowej raczej sfeno-pentagoidalna lub bryzoidalna
  • czaszka w normie potylicznej średnio 12 (4-15) w skali Michalskiego - jajowato-romboidalna wydłużona
  • ciemię bardzo słabo wzniesione, średnio 6 (3-8) skali  Michalskiego
  • potylica tępo nawisła, średnio 5 (3-8) w skali Michalskiego, zwykle z okazałą guzowatością potyliczną (protub. occ. ext.)
  •  pochylenie czoła dla czaszki średnio w skali Michalskiego 4 (1-7) co daje czoło średnio pochylone
  • wyraźnie zaznaczone, często bardzo wydatne łuki nadoczodołowe
  • wypukła gładzizna, średnio 4 (1-7) w skali Michalskiego

twarz:

  1. dla głowy (♂) 81.7 (76-83)
  2. z kolei dla czaszek średnie wynoszą dla (♂) 81.61 (77-85)  i dla (♀) 79.7 (77-81), oraz dla (♂+♀) 81.5 (77-84)
  1. dla głowy (♂) 43.5 (41-45) - skrajnie niskie twarz górna;
  2. z kolei dla czaszek średnie wynoszą dla (♂) 45.8 (42-48) - niskie twarz górna  i dla (♀) 45.7 (43-47) - dość niskie twarz górna, oraz dla (♂+♀) 44.75 (43-47) - bardzo niskie twarz górna

fizjonomia:

  • profil pionowy twarzy: mezo-ortognatyczny; dla czaszki 12 (10-15) w skali Michalskiego - mezognatyzm słaby
  • profil poziomy twarzy: niespłaszczony
  • kształt twarzy kwadratowy lub pięciokątny, rzadziej okrągławy
  • rysy twarzy gruby, "toporne"
  • wyraźnie zaznaczone, szeroko rozstawione łukach jarzmowych (dla czaszki)
  • słabo wystające kości policzkowe, policzki niekiedy lekko zaklęsłe (dla głowy)
  • panniculus malaris (warstwa podściółki tłuszczowej na policzkach) nie wykształcony

nos:

  1. dla głowy średnio (♂) 75.05 (70-80);
  2. z kolei dla czaszek średnie wynoszą dla (♂) 54.65 (50-64)  i dla (♀) 55.9 (51-61) - dla obu dość szeroki, oraz dla (♂+♀) 53.7 (50-58) - szerokawy

cechy opisowe nosa (głowa)

cechy opisowe nosa (czaszka)

górna szczęka, żuchwa,zęby, usta:

górna szczęka:

żuchwa:

  • w przeciwieństwie do niskiej szczeki górnej, wysoka i szeroka, masywna
  • wyraźnie zaznaczone, szeroko rozstawione kąty żuchwy (goniony)
  • wydatnm żwacz
  • podbródek "ciężki", wypukły lub płaski

zęby:

  • dość krótkie
  • mocne

usta:

oczodoły:

  • bardzo niskie (wskaźnik oczodołowy [mf] do 79), średnie wynoszą dla (♂) 72.51 (63-77)  i dla (♀) 73.5 (70-78), oraz dla (♂+♀) 71.05 (68 -75)
  • wielkość: dość małe, średnio 3 (2-4) w skali Michalskiego
  • kształt: prostokątne lub elipsoidalne

oczy:

  • kolor oczu: jasne (8-16, średnio 13,1), niebieskie lub szare, rzadziej innych jasnych odcieni (8-11)
  • wielkość oczu: małe
  • osadzenie oczu: głębokie
  • ukształtowanie powieki górnej: w oprawie ze skłonnością do silniejszej niż u typu nordycznego (A) fałdy powiekowej; a nawet do średniej fałdy hotentockiej; średnio 24.3 (15-35)
  • szpara oczna dość wąska, pozioma i wrzecionowata

włosy:

  • kolor włosów: zwykle bardzo jasne blond, przeciętnie jaśniejsze niż u Nordyków  (A-J w skali Fischera-Sallera lub w skali Fischera 21-26), często też jasnorude
  • kształt włosów: od prostych gładkich do falistych
  • niezbyt gęste
  • skłonność do łysienia (ciemieniowego) mniejsza niż u typu nordycznego

skóra:

  • kolor skóry: biała lub czerwonawa, do jasnopłowej, średnio  4 - 12 w skali Luschana
  • bez wyraźnego rumieńca
  • bardzo często pokryta licznymi, gęsto rozsianymi piegami
  • dość gruba
  • na czole niezbyt napięta;
  • marszcząca się grube, głębokie fałdy

uwłosienie:

  • owłosienie ciała przeważnie obfite
  • zarost raczej obfity, twardy
  • brwi przeważnie obfite, niekiedy krzaczaste, poziome lub lekko ukośne, jasne
  • rzęsy krótkie, jasne

uszy:

  • uszy raczej duże
  • grube o dużym płatku
  • nieodstające

Uwagi:

1. Przez innych typologów nazywany: rasa lub typ kromanioński (od z tzw. człowieka z Cro-Magnon), przez antropologów niemieckich rasą dalijską lub falijską, u niekórych antropologów radzieckich odpowiadał mu z grubsza typ proto-europeidalny. Nie jest to odpowiednik typu paleoazjatyckiego Czekanowskiego, gdyż jemu odpowiada w kierunku morfologiczno-porównawczym typ ajnuidalny. Najbliższy jest mu przejęty od niego do systemu Czekanowskiego typ paleoeuropeidalny, choć zarazem podkreślano w jego charakterystyce obecność tylko we wschodniej Europie, głównie u ludów ugrofińskich co nie jest w pełni ścisłą interpretacją.

2. Jak pisał Michalski [1949 (link)]. tłumaczenie struktury antropologicznej Europy bez uwzględnienia, drugiego obok nordycznego elementarnego składnika jasnopigmentowanego jest z morfologicznego punktu widzenia prawie niemożliwe. Nie istnieje żaden jasno ubarwiony zespół typologiczny mogący pretendować do miana rasy lepiej niż kromanionoid. W żadnym zaś razie nie może to być typ określany przez antropologów zachodnich jako wschodnio-bałtycki lub wschodnio-europejski, zdradzający pod wieloma względami mieszańcowy charakter.

Występowanie:


W Polsce w czystej formie skrajnie nieliczna 0,04% (wśród przebadanych 36532 mężczyzn z całego kraju, dane dla Polski przedwojennej). W czystej formie był rzadki ale poprzez swoje typy mieszane (teutoński, atlantycki, bałtycki) element kromanionoidalny stanowił 4.1% mieszkańców kraju. Najliczniej spotykany wtedy w północnej, płn-wsch.i centralnej części kraju.

Rasa / typ elementarny kromanionoidalny (Y) należy do grupy typów archaicznych. Dużo liczniejsza była w Polsce w średniowieczu i starożytności [Kapica 1968], np w XI wieku w szczątkach z Brześcia Kujawskiego stanowił 6,5%, a w neolicie 11,8%. Wraz ze zbliżaniem się do współczesności jej odsetek sukcesywnie spadał. Tak więc to że teraz jest bardzo nieliczny w czystej formie nie stanowi argumentu o jego nieistotności.

Jest to jeden z najbardziej archaicznych składników odmiany białej, występujący już z początkiem paleolitu młodszego, szeroko rozpowszechniony w populacjach europejskich oraz południowosyberyjskich do wczesnego Średniowiecza.

Rasa kromanionoidalna (Y) jest aktualnie reliktowa i nie ma jednego centrum występowania. Wg Stolarczyka [1999] spotyka się go w Europie od Irlandii i Wysp Brytyjskich, przez Flandrię, północno-zachodnie Niemcy, Skandynawię, północną Polskę, po Białoruś.

Wpływy rasy kromanionoidalnej w Azji [Stolarczyk 1999, Michalski 1963 (link)] spotyka się daleko w głąb południowej Syberii i północnej Azji Centralnej (dawne centra kultur andronowskiej, afanasjewskiej itp.), dużo rzadziej na południu: na Kaukazie, w Azji Mniejszej, po Syrię (Druzowie?) i dalej na południu jako przymieszka wśród niektórych plemion beduińskich.

Od mezolitu obecny też wśród Berberów z północnej Afryki (Maroko - góry Rif, Algieria - Kabylia) i do czasu podboju hiszpańskiego wśród Guanczów (spokrewnionych z Berberami) z Wysp Kanaryjskich [Wierciński 1958 (link), 1976 (link), Michalski 1963 (link)].

składy typologiczne

  • Norwegia (♂) - 0.9%
  • region alpejski (Bawaria, Badenia, Tyrol, Szwajcaria - serie kraniologiczne XV-XIX wiek) (♂+♀) - 0.3%

składy rasowe (w nawiasach poszczególne typy wg liczebności, znak >> oznacza znaczną przewagę nad kolejnymi typami):

Europa - w zbadanych seriach zawierajacych element Y na dalekiej północy i Europie Środkowej przeważa typ bałtycki YL, na pólnocnym zachodzie Europy typy teutoński AY albo atlantycki YE,  w rejonie alpejsko-karpackim i na Bałkanach typ pseudoalpjeski YH. Czyli wszystko się zgadza:)

Pólnocna Europa -  tak duży odsetek elementu kromanionoidalnego u Lapończyków to oczywiście zasługa licznego typu bałtyckiego YL - 17.8% ♂ i 14.8% k.

  • Lapończycy, płw. Kola (♂) - 13.1% (YL >> YH > YE > AY
  • Laponki, płw Kola (♀) - 11.1% (YL >> YH > YE > AY)
  • Norwegia (♂) - 4.2% (AY > YE > Y > YL)

Północno-zachodnia Europa

  • Niemcy płn. i środkowe (♂) - 10.64% (AY > YL > YE ?)
  • Walijczycy (♂) - 5.8% (YE > YL)

Środkowa Europa

  • region alpejski (Bawaria, Badenia, Tyrol, Szwajcaria - serie kraniologiczne XV-XIX wiek) (♂+♀) - 7.7% (YH >> AY > | Y, YE, YQ | )
  • Niemcy (obywatele Polski przedwojennej) dla (♂) - 5.6% (AY > YE > YL)
  • Polska (♂) - 4.1% (YL > YH)
  • Ukraińcy z Zachodniej Ukrainy (♂) - 2.8% (YL > YH > AY)
  • Łużyczanki (♀) - 3.8% (YH > | AY, YL | )
  • Łużyczanie (♂) - 3.1% (YH > | YE, AY | )

Bałkany pozostałe

  • Rumunia, Karpaty płd. (♂+♀) 4.4% (YH > YL > YE > | YB, AY | )
  • Serbowie (♂) 3.3% (YE > YH > YL > AY)

Macedonia

  • Macedończycy prawosławni, zachód i centrum (♂) - 5.66% (YE > YL > YH > YB)
  • Aromuni, wschód i południe (♂) - 5.13% ( |YB, YH, YL | > YY)
  • słowiańskojęzyczni muzułmanie, wschód (♂) - 4.44% (YL > YH > AY > YE)
  • Macedonki prawosławne, wschód (♀) - 4.08% (YL > YE > AY)
  • Macedończycy prawosławni, wschód (♂) - 3.66% (YL > YH > AY > YE > YB)
  • słowiańskojęzyczne muzułmanki (♀) - 3.72% (YB > | AY, YE, YL , YH, YQ | )
  • Karakaczanie (♂) - 3.33% (YL)

Grecja - Kreta jest naprawdę wyjatkowa pod względem liczebnosci elementu kromanionoidalnego, może świadczy to o zachowaniu się tam archaicznej struktury antropologicznej?

  • Kreta (♂) - 6.62% (YL > YB > YH > AY > YE)
  • płd. Peloponez (♂) 4.2% (YE > | YH, YL | > AY)

Europa  (grupy etniczne pochodzenia zachodnio i południowo-azjatyckiego)

  • Cyganie serbscy (♂) - 1.1% (YE)

Turcy

  • Konya, środkowo-południowa Turcja (♂) - 4.46% (YH > YB)
  • Dardanele, płn-zachodnia Turcja (♂) - 4.05% (YL > YH)
  • Anatolia, środkowa Turcja (♂) - 3.64% (YH)
  • Smyrna, zachodnia Turcja (♂) - 2.83% (YH > YL)
  • Wschodnia Turcja (♂) - 2.46% (YH)
  • Bursa, płn-zachodnia Turcja (♂) - 0.98% (YE)

Zachodnia Azja

  • Ormianie, iracki Kurdystan (♂+♀, n=8)  3.12% (YH )
  • Irak, szczep Beduinów Ba'ij (♂) - 2.63% (YK)
  • Iran środkowo-południowy,Yezd-i-Khast (♂) - 2.08% (YB)
  • Iran, Żydzi z Ishafan (♂) - 2.08% (YH > YB, YK)
  • Iran środkowo-południowy, Kinaresh (♂) - 0.69% (YK)

Środkowa Azja

  • Tadżykistan (♂) - 0.71% (YH > YE)

Północna Afryka - głównie typy rifeński (YB) i refaicki (YK).

  • Egipt (♂) - 2.7% (YB > YK > YE > YH > | YZ, YL | )
  • Libia (♂+♀) - 1.8% (YK > YB > YL)

BIBLIOGRAFIA:

  1. Henzel T., Michalski I.,Podstawy klasyfikacji człowieka w ujęciu Tadeusza Henzla i Ireneusza Michalskiego (oraz dyskusja do artykułu) [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 21, z. 1-2, 1955 (zobacz opis tej rasy)
  2. Kapica Z., Różnicowanie się składów antropologicznych ludności Kujaw w czasie od neolitu do współczesności na podstawie materiałów z terenu powiatu włocławskiego [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 34, z. 2, 1968, s. 325-339 (link do fragmentu)
  3. Kapica Z., Szkice z antropologii historycznej Polski i ziem ościennych: Serie neolityczne, Tom 1, 1958
  4. Kapica Z., Zagadnienia antropologiczne [w:] red. Głębowicz B., Monografia Brześcia Kujawskiego, 1970 (link do fragmentu)
  5. Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego (oraz dyskusja do artykułu) [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 19, 1953
  6. Michalski I., Składniki antropologiczne ludności Śródziemnomorza. Cz. 1, Rasy [w:] Człowiek w Czasie i Przestrzeni : kwartalnik PTA, 1963, Tom 6, Numer 2(22) , s. 60-69 link
  7. Michalski I., Struktura Antropologiczna Polski, 1949 link
  8. Michalski T. W., Studia nad strukturą antropologiczną krajów alpejskich, 1956
  9. Stolarczyk H., Zróżnicowanie wewnątrzgatunkowe człowieka [w:] red. Malinowski A., Wstęp do antropologii i ekologii człowieka, 1999
  10. Wierciński A.,O antropologii starożytnego Egiptyu [w:] Człowiek w czasie i przestrzeni : kwartalnik PTA, 1958, Tom 1, zeszyt 4, s. 184-191 link
  11. Wiercińska A., The main anthropological types in Poland as viewed cranioscopically [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 35, 1969, s. 359-362
  12. Wierciński A., Analiza antropologiczna serii czaszek wiślickich z cmentarzyska wczesnośredniowiecznego przy ulicy Batalionów Chłopskich. Wykopaliska w latach 1958 - 1959 [w:] red. Budkowa Z., Odkrycia w Wiślicy, 1963, s. 273-294
  13. Wierciński A.,Typologia rasowa [w:] Mały Słownik Antropologiczny, 1976, s. 471–481 link
  14. Wierciński A. i Bielicki T., The Racial Analysis of Human Populations in Relation to Their Ethnogenesis [w:] Current Anthropology, Vol. 3, No. 1 (Feb., 1962), s. 2+9-46 link

tylko składy rasowe:

  1. Orczykowska Z., Analiza antropologiczna Tadżyków z Pamiru, Materiały i Prace Antropologiczne, nr. 46, 1959
  2. Michalski I., From the studies in the Anthropological Structure of the German Nation (North-western Germany), Bulletin de la societe des sciences et des lettres de Łódź, classe III des sciences mathematiques et Naturelles, vol IX, 6, 1958
  3. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, 1964, s. 209-238
  4. Stolarczyk H., Próba ujęcia struktury antropologicznej Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 40, 1970, s. 123-

składy z poniższych opracowań określiłiem metoda morfologiczno-porównawczą na bazie podanych tam materiałów indywidualnych:

  1. Field H., Contributions to the anthropology of Iran [w:] Publications of the Field Museum of Natural History. Anthropological Series, Vol. 29,No. 2 (DECEMBER 15, 1939), s. 511, 513-706
  2. Field H., The anthropology of Iraq. Part II. Number 2. Kurdistan, 1951
  3. Hauschild M.W., Wagenseil F., Anthropologische Untersuchungen an anatolischen Türken [w:] Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. 29, H. 2/3 (1931), s. 193-260
  4. Luschan F., Beiträge zur Anthropologie von Kreta [w:] Zeitschrift für Ethnologie, 45. Jahrg., H. 3 (1913), s. 307-393
  5. Miszkiewicz B, Antropologische Struktur der Mazedonischen Bevölkerung [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, 62, 1961
  6. Schiff F., Beiträge zur Anthropologie des südlichen Peloponnes. (Die Mani.) [w:] Zeitschrift für Ethnologie, 46. Jahrg., H. 1 (1914), s. 14-40
  7. Wrzosek A., Ćwirko-Godycki M., Macedończycy. Materjały antropologiczne, 1931

Odpowiedniki w innych typologiach:

  • Paudler - rasa kromaniońska
  • Debec - rasa proto-europeidalna
  • Żejmo-Żejmis - element Cr (Cro-Magnon)
  • Kocka - rasa paleoeuropeidalna

Przykład 1. I. Michalski, Struktura Antropologiczna Polski, 1949

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - "słuszny"; wskaźnik główny 77.3 (głowa dość długa); wskaźnik twarzy całkowity - 81.9 (szeroka);  wskaźnik nosowy - 75 (szerokawy); 

profil nosa: wklęsły słabo

kolor skóry - biała; kolor oczu - 14 (niebieskie); kolor włosów - J (jasne);

Rasa kromanionoidalna (Y) - Polska, Piotrków Trybunalski

typ kromanionoidalny (Y)

 

Przykład 2. Michalski I., Składniki antropologiczne ludności Śródziemnomorza. Cz. 1, Rasy, Człowiek w Czasie i Przestrzeni : kwartalnik PTA, 1963, Tom 6, Numer 2(22) , s. 60-69

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

Opis jest z Michalskiego, ale to samo zdjęcie było u Stolarczyka [1999] (patrz poniżej) w lepszej jakości.

wzrost - 178; wskaźnik główny 73.8 (głowa długa) ; wskaźnik twarzy całkowity - 82.8 (dość szeroka); wskaźnik nosowy - 73.5 (szerokawy); 

kolor skóry - jasnopłowa; kolor warg - różowe; kolor oczu - 30 (jasne); kolor włosów - J (jasne); kształt włosów: proste gładkie

Rasa kromanionoidalna (Y)

Typ kromanionoidalny (Y)

 

Przykład 3. Kapica Z., Różnicowanie się składów antropologicznych ludności Kujaw w czasie od neolitu do współcześności na podstawie materiałów z terenu powiatu włocławskiego, Przegląd Antropologiczny, t. 34, z. 2, 1968, s. 325-339

Rasa kromanionoidalna (Y)

Typ kromanionoidalny (Y)

 

Przykłady z prac innych autorów, pasujące pod wzglęem wymiarów i pigmentacji

Przykład 4. Schlaginhaufen O., Anthropologia Helvetica, 1947

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 167.6 cm; wskaźnik główny 78.0 (głowa wydłużona / dośc długa);  wskaźnik twarzy całkowity - 80.9 (szeroka); wskaźnik nosowy - 70 (średnio szeroki);

oczy jasne, włosy blond

Wskaźnik główny dla Y wg definicji kończy się na 77.9, więc w sumie mógłby to być już typ bałtycki YL, ale mam tak mało przykładów że to chyba minimalna różnica:)

Rasa kromanionoidalna (Y) - Szwajcaria.

typ kromanionoidalny (Y)

 

 Przykład 5. Miszkiewicz B, Antropologische Struktur der Mazedonischen Bevölkerung [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, 62, 1961

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 169;  wskaźnik główny: 76 (dość długa głowa); wskaźnik twarzy całkowity: 82 (dość szeroka); wskaźnik nosowy:  85 (szeroki); 

kolor oczu:  15 w skali Martina (niebieskie); kolor włosów - siwe (więc teoretycznie może mieć ciemne, byłby to wtedy typ YB, możliwy w Macedonii do wystąpienia, bo wykrzyżowany z typów np. egejskiego AB i pseudoalpejskiego YH)

Rasa kromanionoidalna (Y)  - Macedonia (Aromun / Wołoch). Przez Miszkiewicza określony jako typ paleoeuropeidalny PP.

Typ elementarny kromanionoidalny (Y)

 

Materiał kostny

Przykład 1. Wokroj F., Fotografie 50 czaszek z Ostrowa Lednickiego omawianych na konferencji metodologicznej i typologicznej (album), Przegląd Antropologiczny, t. 21, z. 3, 1955

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wskaźnik główny: 74.2; wskaźnik twarzy całkowity - 79.7; wskaźnik górnotwarzowy - 47.8;  wskaźnik nosowy - 55.1; wskaźnik oczodołowy [mf] 74.4; wskaźnik wysokościowo-długościowy: 74.7; wskaźnik ciemieniowo-potyliczny: 81.2

Określony typologicznie w pracy: Michalski I., Metoda morfologiczna w zastosowaniu do określenia taksonomicznego materiału ludzkiego [w:] Przegląd Antropologiczny, t. XIX, Poznań 1953

Czaszka typu elementarnego kromanionoidalnego (Y)

czaszka typu kormanionoidalnego (paleoeuropiedalnego)

 

Przykład 2. I. Michalski, Struktura Antropologiczna Polski, 1949

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wskaźnik główny  - 68,3; wskaźnik wysokościowo- długościowy - 69,3; wskaźnik wysokościowo-szerokościowy - 101,5; wskaźnik czołowo-ciemieniowy - 71,0; wskaźnik p.c.ast.(???) - 83,3; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy. - 105,1; wskaźnik oczodołowy - 71,7; wskaźnik górnotwarzowy 47,6; wskaźnik nosowy - 50.0

Czaszka kromanionoida z Litwy (X wiek).

czaszka typu kromanionoidalnego

 

 

 

Typ ten jest nazywany również:

rasa kromanoidalna, rasa kromanioidalna, typ kromanoidalny, typ kromanioidalny, cromagnid race, rasa kromaniońska

Menu portalu