Typ laponoidalno-arktyczny (LI)

W typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego typ mieszany odmiany żółtej rasy laponoidalnej (L) i rasy arktycznej (I). Typ laponoidalno-arktyczny oznacza się symbolem LI. In English: Lapponoid-Artcic type (LI).

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)

Cechy charakterystyczne typu laponoidalno-arktycznego (LI):

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

  • wzrost niski, rzadko średni (♂ x-164; ♀ x-151)
  • głowa od długiej do krótkiej ( x-87), zależnie od frakcji
  • głowa raczej wysoka i średnio wysklepiona
  • twarz  szeroka do średniej (♂ x-87; ♀ x-85)
  • profil poziomy twarzy: płaski lub płaskawy
  • profil pionowy twarzy: często prognatyzm zębodołowy
  • żuchwa szeroka
  • nos wąski (x-69), profil różny
  • oczy ciemne (1-6)
  • włosy bardzo ciemne (X-Y), proste i sztywne
  • skóra przeważnie niezbyt jasna
  • zarost i owłosienie ciała słabe

Frakcje:

  • laponoidalna (Li) - wzrost niski (♂ x-164; ♀ x-151); głowa mezocefaliczna (77-82); twarz szeroka  (♂ x-83; ♀ x-81); nos  wąski (x-69);
  • pośrednia (li) -  wzrost niski (♂ x-164; ♀ x-151); głowa mezocefaliczna (77-82); twarz średnia (84-87, 82-85) nos tylko w zakresie (x-65) i o profilu wklęsłym i wklęsło-bulwiastym (dla odróżnienia od typów ZQ i ZI)
  • arktyczna (lI) - wzrost niski lub średni (♂ x-169; ♀ x-157); głowa dolichocefaliczna (x-76); twarz szeroka (♂ x-83; ♀ x-81);  nos wąski lub dość wąski (x-69); profil różny

Różnice z innymi typami:

  • od typu (ZI) we frakcji pośredniej różni się wklęsłym lub bulwiastym profilem nosa; który tam nie występuje
  • od frakcji arktycznej typu (MI) różni się niższą głową (x-69); od frakcji pośredniej (MI) niższym wzrostem

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost:

wzrost:  niski do średniego ( x-169; x-157) - podziały wzrostu dla realiów sprzed kilkudziesięciu lat

  1. Mongolia (♂) 166.8 (152-168)
  2. Mongolia (♀) 151.5 (146-159)
  3. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂)  150.6 (150-164) 
  4. Oroczoni (♂, n=2) 158.7 (158-159)
  5. Oroczonka (♀) 142

głowa / czaszka:

wskaźnik główny: różny , zależnie od frakcji

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) 82.3 (77-87)
  2. Mongolia (♂) 79.9 (74-82)
  3. Mongolia (♀)  80.8 (77-82)
  4. Oroczoni (♂, n=2) 80.9 (79-82)
  5. Oroczonka (♀) 77.01

wskaźnik wysokościowo-długościowy: przeważnie niski lub średni, max dość wysoki (x-69)

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) 67.4 (64-69) - dość wysoka głowa
  2. Mongolia (♂) 62.5 (57-69) - dość niska
  3. Mongolia (♀) 63.4 (57-66) - niskawa
  4. Oroczoni (♂, n=2) 65.89 (65-66) - wysokawa
  5. Oroczonka (♀) 68.45 - dość wysoka

wskaźnik wysokościowo-szerokościowy: przeważnie głowa spłaszczona lub średnio wysklepiona

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) 82.1 (75-87) - niezbyt wysklepiona
  2. Mongolia (♂) 78.3  (72-90) - dość spłaszczona
  3. Mongolia (♀) 78.5 (74-83) - dość spłaszczona
  4. Oroczoni (♂, n=2) 81.47 (80-82) - niezbyt spłaszczona
  5. Oroczonka (♀) 88.89 - bardzo wysklepiona

wskaźnik czołowo-ciemieniowy

  1. Oroczoni (♂, n=2) 64.21 (63-64) - czoło wąskie w stosunku do szerokości głowy
  2. Oroczonka (♀) 68.75 - średnio szerokie

wskaźnik czołowo-jarzmowy

  1. Oroczoni (♂, n=2) 67.69 (80-82) - bardzo wąskie czoło w stosunku do szerokości twarzy
  2. Oroczonka (♀) 69.23 - j.w.

twarz:

wskaźnik twarzowy całkowity: twarz szeroka, rzadziej średnia ( x-87, x-85)

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) 83.5 (79-87)
  2. Mongolia (♂) 82.5 (77-87)
  3. Mongolia (♀) 80.7 (77-85)
  4. Oroczoni (♂, n=2) 84.21 (82-86)
  5. Oroczonka (♀) 81.82

wskaźnik górnotwarzowy  

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂)  52.3 (49-55) - niskawa twarz górna  
  2. Oroczoni (♂, n=2) 49.53 (47-51)
  3. Oroczonka (♀) 47.55

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂)  94.5 (91-99) - jarzma  szerokawe
  2. Mongolia (♂) 96.4 (92-100) - dość szerokie
  3. Mongolia (♀) 94.2 (88-98) - szerokie
  4. Oroczoni (♂, n=2) 94.89 (92-96) - szerokawe
  5. Oroczonka (♀) 99.31 - bardzo szerokie

cechy opisowe:

nos:

wskaźnik nosowy: wąski (x-69)

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) 65.8 (60-69) 
  2. Mongolia (♂) 67.9 (63-72) - dość wąski (patrz Uwagi)
  3. Mongolia (♀) 67.2 (62-71) - j.w. (patrz Uwagi)
  4. Oroczoni (♂, n=2) 62.81 (60-64) - wąski
  5. Oroczonka (♀) 66.67 - dość wąski

wskaźnik wysokości nosa:

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂)  43.3 (40-45) -  dość niski
  2. Korea Północna (♀)  40.3 (38-43) - niski
  3. Oroczoni (♂, n=2) 45.2 (44-45) - wysokawy
  4. Oroczonka (♀) 43.59 - dość niski

cechy opisowe:

  • profil nosa: różny (silnie wklęsły - silnie wypukły); najczęściej prosty lub lekko wypukły

wydatność nosa:

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) 68 (44-84)  wydatny
  2. Mongolia (♂) 53 (2-94) - niezbyt wydatny
  3. Mongolia (♀) 39 (8-94) - dość słabo wydatny

szczęka górna i żuchwa:

prognatyzm zębodołowy:

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] 85.7% przypadków
  2. Mongolia (♂) 50 (20-80) - prognatyzm alweolarny słaby
  3. Mongolia (♀) 57 (20-80) - j.w.

wskaźnik wysokości górnej wargi:

  1. Mongolia (♂) 42.6 (32-52) - średnia odległość między ustami, a podstawą nosa
  2. Mongolia (♀) 45 (39-63) - duża odległość

wskaźnik żuchwowy-twarzowy

  1. Mongolia (♂) 91.3 (85-103) - szeroka żuchwa w stosunku do wysokości twarzy
  2. Mongolia (♀) 90.2 (82-101) - szeroka
  3. Oroczoni (♂, n=2) 93.22 (89-96) - j.w.
  4. Oroczonka (♀) 89.74 - średnio szeroka

oczy:

szpara oczna  zwykle ukośna, z reguły wąska, bardzo rzadko średnio rozwarta,

  1. Mongolia (♂) 31.9 (16-83) - tendencja do skośności w górę
  2. Mongolia (♀) 24.6 (16-83)  - j.w.

ukształtowanie powieki górnej:

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) dla (♂) oprawa oka  skrajnie silna (fałda mong. średnia - mong. bardzo silna)
  2. Mongolia (♂) 78 - fałda mongolska silna (52 - 100)
  3. Mongolia (♀) 78 - silna f. mong. (64-96)

włosy:

skóra:

kolor skóry:

  1. Korea Północna [Stolarczyk 1974] (♂) niezbyt jasna (żółtawo-płowa jasna - żółtawa ciemna) 
  2. Mongolia - skóra niebzyt jasna

owłosienie:

  • owłosienie ciała słabe

Uwagi:

W materiałach Mchalskiej-Wichan typ LI miał górny zakres wskaźnika nosa przekraczający lekko wartość 70. Według mnie w takim wypadku osobnicy o cechach LI i średnim nosie stają się nieodróżnialni od typu LQ. Ale też patrząc na średnią, nie było ich wielu w tym materiale. Niestety dysponuje tylko zbiorczymi średnimi i nie mam możliwości skorygowania.

Występowanie:

Prawdopodobnie częściej spotykany w populacjach Syberii, niż bardziej południowych rejonów Azji. Poza tym jak wskazują średnie z Japonii jest tam dość liczny [Lewin 1971, będzie kiedyś  osobny artykuł dla tego kraju].

składy typologiczne (w nawisach frakcje wg liczebności, tam gdzie były podane)

  • Oroczoni (♂+♀) 12% (Li > li)
  • Korea Północna [Stolarczyk 1976]  (♂) 3.4%
  • Mongolia (♂) 4.9%
  • Gołdowie 3.45% (Li)
  • Mongolia (♀) 3.4%
  • Korea Północna [Niemiec 1965] (♂) - 1.26% (Li)

BIBLIOGRAFIA:

  1. Michalska-Wichan J., Struktura antropologiczna ludności Mongolii [w:] Acta Universitatis Lodzensis. Folia Zoologica et Anthropologica, t. 4, 1986, s. 79-138
  2. Michalski I., Składniki rasowe Chińczyków, 1938
  3. Niemiec S., Analiza antropologiczna studentów Koreańczyków [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 18, 1965, s. 5-53 (określiłem typy na bazie materiału indywidualnego)
  4. Poniatowski S., Gołdowie, Oroczoni: tablice antropometryczne, 1914 link
  5. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków cz. I [w:] Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 81-108
  6. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków cz. II [w:]  Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 3, 1976, s. 3-28
  7. Wokroj F., Ludność nadamurska w świetle antropologicznych materiałów Stanisława Poniatowskiego [w:] Lud, nr 50, 1966, s. 121-189

 

 podtyp / frakcja pośrednia (li) - wzrost niski (♂ x-164; ♀ x-151); głowa mezocefaliczna (77-82);  twarz średnio szeroka (♂ x-87; ♀ x-85); nos  wąski (x-65); nos tylko o profilu wklęsłym lub wklęsło-bulwiastym (dla odróżnienia od typów ZQ i ZI)

Przykład 2. Poniatowski S., Fotografie z Syberii, 1914 link

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

dane antropometryczne z Poniatowski S., Gołdowie, Oroczoni: tablice antropometryczne, 1914 link

wzrost - 158.3;  wskaźnik główny 82.63 (krótkawa głowa); wskaźnik twarzy całkowity: 86.3 (średnio szeroka); wskaźnik nosowy: 60.71 (wąski);

wskaźnik wysokosciowo-długościowy - 66.32 (wysokawa głowa);  wskaźnik wys-szerok. - 80.25 (niezbyt spłaszczona  głowa); wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 63.29 (wąskie czoło w stosunku do szerokości głowy);

wskaźnik górnotwarzowy: 52.38  (niskawa twarz górna;  wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 97.35  (jarzma szerokie w stosunku do głowy); wskaźnik twarzowo-żuchwowy:  89.86 (żuchwa średnio szeroka w stosunku do wysokosci twarzy), wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 77.4 (żuchwa średnia w stosunku do szerokości twarzy); wskaźnik wysokości nosa - 44.44 (niskawy); 

waga: 58.2; wskaźnik Rohrera: 1.47;

 kolor oczu - 3 (ciemnobrązowe)

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 190; szerokość głowy [eu-eu]: 157; wysokość głowy [t-v]: 126 mm;  najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 100; szerokość twarzy [zy-zy]:146; wysokość twarzy [n-gn]: 126; wysokośc twarzy górnej [n-sto]: 75; szerokość żuchwy [go-go]: 113; wysokość nosa [n-sn]: 56; szerokość nosa [al-al]: 34.

Typ laponoidalno-arktyczny (LI), frakcja pośrednia - Oroczon, Syberia.

Typ laponoidalno-arktyczny (LI),

 

Przykład 3. Poniatowski S., Fotografie z Syberii, 1914 link

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

dane antropometryczne z Poniatowski S., Gołdowie, Oroczoni: tablice antropometryczne, 1914 link

wzrost - 146.2;  wskaźnik główny 82.86 (krótkawa głowa); wskaźnik twarzy całkowity: 84.78 (średnio szeroka); wskaźnik nosowy: 63.64 (wąski);

wskaźnik wysokosciowo-długościowy - nie był podany ale w przypadku tej frakcji to nie ma znaczenia;   wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 70.34 (szerokie czoło w stosunku do szerokości głowy);

wskaźnik górnotwarzowy: 52.38  (niskawa twarz górna;  wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 95.17  (jarzma szerokie w stosunku do głowy); wskaźnik twarzowo-żuchwowy:  95.73 (żuchwa bardzo szeroka w stosunku do wysokosci twarzy), wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 81.16 (żuchwa szeroka w stosunku do szerokości twarzy); wskaźnik wysokości nosa - 47.01 (dość wysoki); 

waga: 53.3; wskaźnik Rohrera: 1.71

 kolor oczu - 4 (brązowe); kolor włosów: czarne; kolor skóry: jasny brąz

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 175; szerokość głowy [eu-eu]: 145;   najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 102; szerokość twarzy [zy-zy]:138; wysokość twarzy [n-gn]: 117; szerokość żuchwy [go-go]: 112; wysokość nosa [n-sn]: 55; szerokość nosa [al-al]: 35.

Typ laponoidalno-arktyczny (LI), frakcja pośrednia - Przedstawicielka plemienia Gołdów, Syberia.

 Typ laponoidalno-arktyczny (LI)
 

 

Menu portalu