Typ leśny (OS)

W typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego typ mieszany odmiany czarnej rasy sudańskiej (S) sudańskiej i rasy pigmejskiej (O). Odpowiednik typu austro-afrykańskiego w taksonomii Czekanowskiego.

Typ leśny oznacza się symbolem OS. In English: Forest (Negro) type.

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max), jeśli gdzieś nie ma podanych zakresów przeważnie oznacza że dane dotyczą pojedynczych osobników
  4. n = liczna badanych w danej próbie, podaje gdy próba jest bardzo mała. co ma wpływ na średnie

Cechy charakterystyczne typu leśnego (OS):

Główne cechy:

  • wzrost waha się od niskiego do wysokiego, najcześciej średni, przeciętnie 166 cm
  • budowa z reguły mocna, pykno-atletyczna u meżczyzn i pykniczna u kobiet
  • głowa o bardzo zrożnicowanym wskaźniku głównym ( 75 - 84); przeważnie mezocefaliczna (około 78)
  • oczodoły średnie do wysokich (77-x)
  • twarz szeroka (twarz: x-82, twarz górna: 50-x), profil poziomy płaskawy, profil pionowy prognatyczny, grube rysy twarzy
  • nos szeroki do bardzo szerokiego (85-x), płaski, wklęsły lub prosty
  • oczy ciemne (1-4)
  • oprawa oka: słaba fałda powiekowa lub "oko murzyńskie"
  • włosy czarne (X-Y), wełniste
  • skóra brunatna, średnio 28
  • pozostałe: wargi grube, często wywinięte; owłosienie słabe

Cechy dyskwalifikujące danego osobnika jako przedstawiciela tego typu (mimo posiadania innych wyżej wymienionych)

  • smukła (leptosomatyczna) budowa ciała
  • żółtawa lub czerwonawa skóra
  • mezognatyzm
  • kształt włosów: fil-fil (pieprzowe)

Frakcje (podtypy)

Określiłem je samodzielnie, w literaturze ich nie podano, a przy takim zróżnicowaniu cech oczywiście występują.

  • frakcja sudańska - wzrost wysoki (♂ 170-x, ♀ 158-x), wskaźnik główny (77-85), najgrubsze wargi
  • frakcja pośrednia - wzrost (♂ 160-169, ♀ 148-157), wskaźnik główny (75-85)
  • frakcja pigmejska - wzrost niski (♂ x-159, ♀ x-147), wskaźnik główny (75-79), najwęższe wargi

Różnice z innymi typami

  • Od rasy pigmejskiej (O) różni się wyższym wzrostem, oraz dłuższą,  wyższą, bardziej wysklepioną głową. Budowa jest znacznie bardziej krępa, lub u kobiet tęga.  Twarz jest trochę węższa. głowa większa (ale nadal w zakresie szerokim). Mniejsze owłosienie ciała i zarost u mężczyzn. Warga górna jest rzadziej wypukła, wargi są grubsze i bardziej wywinięte.
  • Od rasy sudańskiej (S) różni się albo niższym wzrostem i / lub głową pośrednią lub krótką, bądź też niższą i mniej wysklepioną. Ma też trochę szerszą twarz i mniejszą głowę. Owłosienie i zarost trochę obfitsze. Oczodoły wyższe.

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost:

  • wzrost: najcześciej średni (♂) 165.59 cm (144-182); dla (k, n=5) 153.4 (143-167)
  • rasa pigmejska (O) ma górną granicę wzrostu  dla (♂) 159 cm

budowa:

głowa / czaszka:

  1. osobnicy żywi:  (♂) 78 (75-84) - głowa wydłużona
  2. osobnicy żywi: (k, n=5) 76.67 (75-78) - j.w.
  3. materiał kostny: (♂) 76.9 (74-82) - j.w.
  4. materiał kostny: (♀) 76.3 (74-79) - j.w.
  • przeciętne wymiary bezwzględne głowy w mm:
    • długość: 186 (171-200)
    • szerokość: 144 (136-152)
  • wskaźnik wysokościowo-długościowy - głowa / czaszka przeważnie dość wysoka lub średnia
  1. osobnicy żywy: (♂) 67.15 (57-73) - głowa wysokawa
  2. osobnicy żywy: (k, n=4) 68.89 (67-72) - głowa dość wysoka
  3. materiał kostny: (♂) 71.1 (68-72) - czaszka niskawa
  4. materiał kostny: (♀) 71.5 (68-73) - j.w.
  1. osobnicy żywy: (♂) 83.31 (74-92) - głowa niezbyt wysklepiona
  2. osobnicy żywy: (k, n=4) 89.25 (74-90) - głowa bardzo wysklepiona
  3. materiał kostny: (♂) 92.9 (85-99) - czaszka niezbyt spłaszczona do góry
  4. materiał kostny: (♀) 93.9 (89-97) - j.w.
  1. osobnicy żywi: (♂) 75.42 (73-75) - bardzo szerokie czoło
  2. osobnicy żywki (♀) 76 (72-79) - j.w.
  3. materiał kostny: (♂+♀) 68.3 (67-69) - czoło wąskawe

oczodoły:

  1. (♂) 81.4 (77-83) - oczodoły wysokawe
  2. (♀) 83.4 (80-87) - oczodoły dość wysokie
  3. (♂+♀, inna próba) 85.2 (83-87) - oczodoły wysokie

twarz:

  1. osobnicy żywi: (♂) 76.95 (69-82) - wybitnie szeroka twarz
  2. osobnicy żywy: (k, n=5) 76.32 (74-80)
  3. materiał kostny: (♂) 82.6 (81-83)
  4. materiał kostny (♀) 78.5 (75-82)
  1. osobnicy żywi: (♂) 48.5 (42-55) - niskie twarz górna
  2. osobnicy żywi: (k, n=2) 50.6 (50-51) - niskawe twarz górna
  3. materiał kostny: (♂) 48 (45-51)
  4. materiał kostny: (♀) 48 (42-51)
  • przeciętne wymiary bezwzględne twarzy w mm:
    • wysokość całkowita twarzy: 138 (128-146)
    • wysokośc fizjonomiczna lica: 66 (56-76)
    • szerokość: 105 (97-114)
  • wskaźnik twarzowy fizjonomiczny:
  1. (♂) 129.04 (117-131) - oblicze wysokawe
  2. (♀) 124.12 (116-128) - oblicze niskie
  1. osobnicy żywi (♂) 95.29 (89-98) - jarzma szerokie
  2.  (♀) 95.3 (88-101) - jarzma szerokie
  • profil pionowy twarzy: (♂+♀) 75 (60-90) - silny prognatyzm

nos:

  1. osobnicy żywi: (♂) 100.50 (88-120) - wybitnie szeroki nos
  2. osobnicy żywy: (k, n=5) 101.21 (95-116)
  3. materiał kostny: (♂) 63.2 (57-71) - bardzo szeroki nos
  4. materiał kostny: (♀) 62 (57-69) - bardzo szeroki nos
  1. (♂) 40.84 (35-44)
  2. (k, n=4) 42.74 (41-44)
  1. osobnicy żywi: (♂) 30.75 (30-31)
  2. osobnicy żywy: (k, n=2) 31.5 (27-35)

szczęka górna, usta:

oczy:

  • kolor oczu: oczy ciemne (1-4)
  • słaba fałda powiekowa lub "oko murzyńskie"
  • gałka oczna

włosy:

skóra:

owłosienie:

Występowanie i dodatkowe uwagi:

Występuje głównie w dawnego zasięgu rasy pigmejskiej (O), czyli w  strefie leśnej Afryki środkowej (DR Kongo, Kongo, Gabon, południowy Kamerun) ale też zachodniej, w rejonie pasa leśnego na wybrzeżu (południowe części Nigerii, Ghany, Wybrzeża Kości Słoniowej, Togo, Beninu). Niektórzy członkowie plemion pigmejskich w wyniku hybrydyzacji z plemionami Bantu, również mogą należeć do tego typu (w większości frakcja pigmejska) {Henzel, 1934, 1962].

W południowej Afryce typ leśny (OS) pojawia się jedynie w postaci niezbyt licznych przymieszek, we wschodniej nie występuje wcale (Etiopia, Somalia, Sudan).

Często współwystępują z typem leśnym  bardzo zbliżone typy pigmejsko-ekwatorialny (OX), pseudopigmejski (NO), pigmoidalny (BO), rożniące się w jedynie w szczegółach.

Typ leśny (OS) jest odpowiednikiem rasy / podrasy / typu określanej jako Forest Negro [Hooton, Garn], Palae-Negrid [Eickstedt, Baker], Congolais [Vallois], Nègre Paléotropical [Montandon], rasa leśna [Biasutti] i jeszcze paru innych, mniej znanych klasyfikacji. W większości wyróżniano go jako rasę lokalną, co nie dziwi, gdyż analizując średnie różnych populacji z dawnego Zairu [Kapica 1969] i okolic rzeczywiście typ (OS) jest tam większością co najmniej względną jako typ populacyjny, co ma przełożenie na średnie całych badanych grup. Niestety nie dysponuję składami typologicznymi zbadanymi metodą morfologiczno-porównawczą z tego rejonu.

Dla porównania - wybrane składy typologiczne:

  • Ibo, Nigeria - 23.5%
  • Kwilu, Kongo - 21.3%
  • Ghana i Togo  - 15.1%
  • Joruba ,Nigeria - 9.8%
  • Czad (południowy) - 9.1%
  • Zulusi, Republika Południowej Afryki (♀) -  8.7%
  • Zulusi, Republika Południowej Afryki (♂) - 6.2%
  • Mozambik (♂) - 5.9%
  • Republika Środkowej Afryki - 4%

BIBLIOGRAFIA:

  1. Gusinde M., Pygmäen-Neger-Bastarde im östlichen Kongogebiet [w:] Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. 40, H. 1 (1942), pp. 92-148
  2. Henzel T., Badania struktury rasowej ludności Afryki Środkowej, 1963
  3. Henzel T., Pigmeje centralno-afrykańscy. Studium antropologiczne, 1934
  4. Henzel T., Michalski I.,Podstawy klasyfikacji człowieka w ujęciu Tadeusza Henzla i Ireneusza Michalskiego (oraz dyskusja do artykułu), Przegląd Antropologiczny, t. 21, z. 1-2, 1955
  5. Jaworska K., Charakterystyka antropologiczna niektórych szczepów dorzecza Ubangi (Afryka Środkowa), 1962
  6. Kapica Z., Uwagi nad zróżnicowaniem przestrzennym czterech podstawowych cech taksonomicznych męskich serii afrykańskich [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 35, z. 2, 1969, s. 471-479
  7. Michalska-Wichan J., Charakterystyka antropologiczna szczepu Batonga i ludności Mozambiku [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 37, z. 2, 1971, s. 184-199
  8. Michalski I., Charakterystyka antropologiczna ludności dorzecza Kwilu, 1957
  9. Różbicka L., Charakterystyka antropologiczna Zulów, Studia Afrykanistyczne, Acta Anthropologica Lodziensia 10, 1965, s. 29-63

tylko składy typologiczne / rasowe:

  1. Becker M., Typy antropologiczne Afryki Zachodniej, Przegląd Antropologiczny, t. 35, z. 2, 1969, s. 480-483
  2. Grabowska J., Uwagi dotyczące składów rasowych niektórych szczepów Sudanu Zachodniego, Przegląd Antropologiczny, t. 35, z. 2, 1969, s. 495-498
  3. Różbicka-Biernat L., Somalijczycy w świetle badań antropologicznych, Przegląd Antropologiczny, t. 35, z. 2, 1969, s. 490-494
  4. Stolarczyk H., Zróżnicowanie antropologiczne niektórych szczepów Afryki Zachodniej, Przegląd Antropologiczny, t. 44, z. 2, 1978, s. 307-315


 

Przykład 1. Mała Encyklopedia Powszechna PWN, 1959

Typ leśny (OS) - przykład z tablicy nr 26 "Człowiek - typy antropologiczne"

Typ leśny (OS)

 

podtyp / frakcja pigmejska Os [około 75% O, 25% S] - wzrost niski (m x-159, k x-147), wskaźnik główny (75-79), najwęższe wargi

 Przykład 2. Gusinde M., Pygmäen-Neger-Bastarde im östlichen Kongogebiet [w:] Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. 40, H. 1 (1942), pp. 92-14

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 157.2; wskaźnik główny 78.53 (głowa wydłużona); wskaźnik twarzy całkowity - 82.44 (dość szeroka twarz); wskaźnik nosowy - 95.45 (bardzo szeroki nos);

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 67.8;  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 86.33;

wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 76.98; wskaźnik górnotwarzowy: 53.39; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 94.24; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 127.48;  wskaźnik ust - 32.65; wskaźnik wysokości nosa - 40.74; 

długość głowy w mm: 177; szerokość głowy w mm: 139

włosy po bokach rosną gęsto, u góry prawdopodobnie występuje przerzedzenie związane z łysiną i nie są to włosy fil-fil, a spiralno-wełniste

 

Typ leśny (OS), frakcja pigmejska - DR Kongo (mieszaniec pigmejsko-murzyński w pierwszym pokoleniu)

Forest Negro type

 

Przykład 3. Gusinde M., Pygmäen-Neger-Bastarde im östlichen Kongogebiet [w:] Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. 40, H. 1 (1942), pp. 92-14

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 143.2; wskaźnik główny 77.22 (głowa wydłużona); wskaźnik twarzy całkowity - 76.15 (bardzo szeroka twarz); wskaźnik nosowy - 109.76 (skrajnie szeroki nos);

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 66.67;  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 86.33;

wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 79.14; wskaźnik górnotwarzowy: 50; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 93.52; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 128.46;  wskaźnik ust - 28.26; wskaźnik wysokości nosa - 41.41; 

długość głowy w mm: 180; szerokość głowy w mm: 139

 

Typ leśny (OS), frakcja pigmejska - DR Kongo (kobieta, mieszanka pigmejsko-murzyńska w pierwszym pokoleniu)

Typ leśny (OS)

 

podtyp / frakcja pośrednia os [około 50% O, 50% S] - wzrost (m 160-169, k 148-157), wskaźnik główny (75-85)

Przykład 4. Gusinde M., Pygmäen-Neger-Bastarde im östlichen Kongogebiet [w:] Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. 40, H. 1 (1942), pp. 92-14

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 163; wskaźnik główny 74.74 (głowa długa); wskaźnik twarzy całkowity - 76.26 (wybitnie szeroka twarz); wskaźnik nosowy - 104.88 (wybitnie szeroki nos);

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 64.43;  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 85.52;

wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 75.86; wskaźnik górnotwarzowy: 51.8; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 95.86; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 128.77;  wskaźnik ust - 46.93; wskaźnik wysokości nosa - 38.67; 

długość głowy w mm: 194; szerokość głowy w mm: 145

 

Typ leśny (OS), frakcja pośrednia - DR Kongo (mieszaniec pigmejsko-murzyński w pierwszym pokoleniu)

Typ leśny (OS)

 

Przykład 5.  Cipriani L., Osservazioni antropometriche su indigeni asiatici e africani [w:] Archivio per l'Antropologia e la etnologia, vol LX-LXI, 1932, s. 57-105

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 168.2; wskaźnik główny 76.1 (głowa dość długa); wskaźnik twarzy całkowity - 80.6 (szeroka twarz); wskaźnik nosowy - 106.8 (wybitnie szeroki nos);

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 65.5;  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 86;

budowa: krępa; prognatyzm całkowity; profil nosa wklęsły; podstawa nosa uniesiona; kości nosowe spłaszczone; wargi bardzo grube; kształt włosów: wełniste; czoło: pochylone; gałka oczna: wypukła (oko murzyńskie); owłosienie ciała: brak; łuki nadoczodołowe: silne;

kolor oczu w skali Martina: 1 (czarnobrązowe); kolor skóru w skali Luschana: 25;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 96; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 131.2;  wskaźnik ust - 50; wskaźnik wysokości nosa - 40.7; 

długość głowy w mm: 197; szerokość głowy w mm: 150

przykład określony w pracy: Różbicka L., Charakterystyka antropologiczna Zulów, Studia Afrykanistyczne, Acta Anthropologica Lodziensia 10, 1965, s. 29-63

 

Typ leśny (OS), frakcja pośrednia - RPA, Zulu

Typ leśny (OS)

 

Przykład 6.  Cipriani L., Osservazioni antropometriche su indigeni asiatici e africani [w:] Archivio per l'Antropologia e la etnologia, vol LX-LXI, 1932, s. 57-105

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 154 (średni); wskaźnik główny 75.5 (głowa dość długa); wskaźnik twarzy całkowity - 76.2 (szeroka twarz); wskaźnik nosowy - 104.4 (wybitnie szeroki nos);

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 69.8;  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 92.4;

budowa: krępa; prognatyzm całkowity; profil nosa wklęsły; podstawa nosa uniesiona; kości nosowe spłaszczone; wargi średnio grube; kształt włosów: wełniste; czoło: wypukłe; gałka oczna: wypukła (oko murzyńskie);

kolor oczu w skali Martina: 1 (czarnobrązowe); kolor skóru w skali Luschana: 26;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 101.5; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 125.9;  wskaźnik ust - 40; wskaźnik wysokości nosa - 43.7; 

długość głowy w mm: 176; szerokość głowy w mm: 133

przykład określony w pracy: Różbicka L., Charakterystyka antropologiczna Zulów, Studia Afrykanistyczne, Acta Anthropologica Lodziensia 10, 1965, s. 29-63

 

Typ leśny (OS), frakcja pośrednia - RPA, Zulu

Typ leśny (OS)

Przykład 7.  Cipriani L., Osservazioni antropometriche su indigeni asiatici e africani [w:] Archivio per l'Antropologia e la etnologia, vol LX-LXI, 1932, s. 57-105

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 156.3 (średni); wskaźnik główny 77.9 (głowa wydłużona); wskaźnik twarzy całkowity - 74.4 (wybitnie szeroka twarz); wskaźnik nosowy - 100 (wybitnie szeroki nos);

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 72.5;  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 93.1;

budowa: krępa; prognatyzm całkowity; profil nosa wklęsły; podstawa nosa opuszczona; kości nosowe spłaszczone; wargi bardzo grube; kształt włosów: wełniste; czoło: wypukłe; gałka oczna: wypukła (oko murzyńskie);

kolor oczu w skali Martina: 1 (czarnobrązowe); kolor skóru w skali Luschana: 27;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 88.9; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 123.2;  wskaźnik ust - 45.2; wskaźnik wysokości nosa - 42.7; 

długość głowy w mm: 186; szerokość głowy w mm: 145

przykład określony w pracy: Różbicka L., Charakterystyka antropologiczna Zulów, Studia Afrykanistyczne, Acta Anthropologica Lodziensia 10, 1965, s. 29-63

 

Typ leśny (OS), frakcja pośrednia - RPA, Zulu

Typ leśny (OS)

Typ leśny (OS)

 

podtyp / frakcja sudańska oS [około 75% S, 25% O] - wzrost wysoki (m 170-x, k 158-x), wskaźnik główny (77-85), najgrubsze wargi

Przykład 8.  Cipriani L., Osservazioni antropometriche su indigeni asiatici e africani [w:] Archivio per l'Antropologia e la etnologia, vol LX-LXI, 1932, s. 57-105

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 173.9; wskaźnik główny 80.5 (głowa krótkawa); wskaźnik twarzy całkowity - 76.1 (wybitnie szeroka twarz); wskaźnik nosowy - 106.9 (wybitnie szeroki nos);

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 68.4;  wskaźnik wysokosciowo-szerokościowy - 84.9;

budowa: krępa; prognatyzm słaby; profil nosa prosty; podstawa nosa uniesiona; kości nosowe spłaszczone; wargi bardzo grube; kształt włosów: wełniste; czoło: pochylone; gałka oczna: słabo wypukła; owłosienie ciała: słabe; łuki nadoczodołowe: silne;

kolor oczu w skali Martina: 2 (ciemnobrązowe); kolor skóru w skali Luschana: 30;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 96; wskaźnik twarzy fizjonomiczny - 117;  wskaźnik ust - 49; wskaźnik wysokości nosa - 40.7; 

długość głowy w mm: 190; szerokość głowy w mm: 153

przykład określony w pracy: Różbicka L., Charakterystyka antropologiczna Zulów, Studia Afrykanistyczne, Acta Anthropologica Lodziensia 10, 1965, s. 29-63

 

Typ leśny (OS), frakcja sudańska - RPA, Zulu

Typ leśny (OS)

Frakcja sudańska

Przykład 9. Jaworska K., Charakterystyka antropologiczna niektórych szczepów dorzecza Ubangi (Afryka Środkowa), 1962

Typ leśny (OS), frakcja sudańska - Ghana, Ashanti

Typ leśny (OS)

 

 

Menu portalu