Typ rifeński (YB)

W typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego typ mieszany między rasami mediterranoidalną (B) i kromanionoidalną (Y). Typ rifeński oznacza się symbolem YB. In English:  Riffian type (YB).

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)
  4. Najważniejsze zakresy zmienności, służące do różnicowania z innymi typami, podane są w sekcji "Główne cechy". Podane w dalszym opisie średnie dla cech mają znaczenie informacyjne.

Cechy charakterystyczne typu kromanionoidalno-mediterranoidalnego czyli rifeńskiego (YB):

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

  • wzrost średni do wysokiego (x-179)
  • budowa: niezbyt lekka
  • głowa  dolichocefaliczna (wskaźnik główny x-77); niska i niezbyt wysklepiona; czaszka większa i bardziej urzeźbiona niż u typu berberyjskiego, o większych łukach nadoczodołowych
  • oczodoły niskie (x-80)
  • twarz szeroka (wsk. twarzowy x-83), rysy twarzy grube, nieregularne
  • nos co najmniej średnio szeroki (wsk. nosowy 70-x), niski;  dość wydatny, profil przeważnie prosty lub wklęsły
  • kolor oczu: oczy od ciemnych do jasnych, najczęściej ciemne mieszane (żółtawopiwne)
  • oprawa oka: przeważnie silna fałda powiekowa; dość wąska szpa oczna
  • kolor włosów: przeważnie ciemne  (R-Y), za to częściej występuje rozjaśnienie zarostu (R-V);
  • kształt włosów: kształt najczęściej falisty
  • kolor skóry: przeważnie jaśniejsza niż u typu (B)
  • obfity zarost i owłosienie ciała

Frakcje / podtpy:

  • frakcja kromanionoidalna (Yb) - wzrost różny, dysharmonija pigmentacja, jasne oczy (8-16), przeważnie ciemne włosy (teoretycznie mogły by być też kasztanowate / szatynowe R-U) i niezbyt jasna skóra,
  • frakcja pośrednia (yb) - wzrost różny, albo oczy ciemne mieszane - żółtawopiwne i piwnozieloanwe (6 - 7 w skali Martina) i / albo dość jasny zarost, z reguły kasztanowaty / szatynowy (R-U); względnie ciemne oczy (1-5) i kasztanowate / ciemnoszatynowe włosy (R-U)
  • frakcja mediterranoidalna (yB) - wzrost wysoki (170-x), pigmentacja oczu i włosów ciemna, względnie dodatkowo skóra dość jasna

Różnice z innymi typami:

  • od typu berberyjskiego (B) różni się jaśniejszą pigmentacją albo oczu (typ berberyjski ma zakres 1-5), albo włosów lub częściej zarostu, względnie rzadko tylko wyższym wzrostem (170-x), przy braku rozjaśnienia pigmentacji
  • od typu kromanionoidalnego różni się oczywiście pigmentacją ciemniejszą, niższym wzrostem przeważnie

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost i budowa ciała:

wzrostśredni wzrost odpowiada realiom sprzed kilkudziesięciu lat, obecnie w związku z jego podwyższeniem w wielu populacjach, jest na pewno wyższy

  • średni do wysokiego
  1. w Egipcie (♂) 172.5 (166-179)
  2. w Libii  (Cyrenajka) dla (♂) 163.9 (152-172)

budowa:

  • budowa: niezbyt lekka, średnio pl (pykniczno-leptosomatyczna) czyli 52 wg skali Michalskiego

głowa / czaszka:

oczodoły:

twarz:

nos:

oczy:

  • kolor oczu: od ciemnych do jasnych, w Libii najczęściej dla (♂) żółtawopiwne 6.4 (3-12); w Egipcie dla (♂) 58.3 czyli 7 w skali Martina (45-66 czyli 5-10 w skali Martina)
  • ukształtowanie powieki górnej: fałda powiekowa przeważnie dość silnie rozwnięta, raczej wąska szpara oczna

włosy:

  • kolor włosów: w Egipcie i Libii ciemne (W-Y), w Maroku wg danych Coona spotyka się odcienie rudobrązowe (mogły by to być kasztanowate / szatynowe R-U, względnie rudobrązowe VI-V); za to wszędzie spotyka się dość często rozjaśnienie zarostu (również raczej w odcieniach kasztnowatych / szatynowych, względnie rudobrązowych)
  • kształt włosów: najczęściej faliste

skóra:

  • kolor skóry: niezbyt jasna, w Libii dla (♂) 18.1 (12-23); w Egipcie śniada jasna do śniadej dośc ciemnej

uwłosienie:

Występowanie:

Typ rifeński (YB) należy do grupy typów południowych. Centrum jego występowania stanowi górzysta część Afryki północno-zachodniej. Szczególnie góry Rif (stąd nazwa typu) w Maroku i Kabylia oraz Aures w Algierii. Do czasów kolonizacji hiszpańskiej był też jednym z liczących się składników Guanczów z Wysp Kanaryjskich [Michalski 1963 (link), Wiercińśki 1958 (link). Rzadko spotyka się go w Libii i Egipcie.

Występuje za to dość licznie na Krecie [analiza serii Luschana z 1913].  Sporadycznie w Rumunii [Łuczak 1974]. Zapewne spotykany w na półwyspie Iberyjskim w związku z podbojami muzułmańskimi w średniowieczu, wychodzącymi z Maroka. Na Bliskim Wschodzie i w Turcji spotykany ale nielicznie.

składy typologiczne (w nawiasach frakcje, tam gdzie były podane)

Bałkany i Grecja

  • Grecja, Kreta (♂) - 4.1% (yB > | Yb, yb | )
  • Rumunia (Karpaty południowe) dla (♂) 0.4% (prawdopodobnie wykrzyżowany ze stosunkowo licznych tam typów egejskiego AB i pseudoalpejskeigo YH)

Turcy

  • Konya, środkowo-południowa Turcja (♂) - 1.79% (yB)

Zachodnia Azja

  • Iran środkowo-południowy,Yezd-i-Khast (♂) - 2.08% (yB)
  • Iran, Żydzi z Ishafan (♂) - 1.04% (Yb)

Północna Afryka

  • Egipt (♂) - 1.5%
  • Libia (Cyrenajka) dla (♂) 0.9%
  • nie mam niestety danych np. z Maroka gdzie na pewno byłby liczniejszy

BIBLIOGRAFIA:

  1. Łuczak B., Charakterystyka antropologiczna ludności rumuńskiej z okolic Karpat południowych, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 109-120
  2. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, 1964, s. 209-238
  3. Michalski I., Składniki antropologiczne ludności Śródziemnomorza. Cz. 1, Rasy [w:] Człowiek w Czasie i Przestrzeni : kwartalnik PTA, 1963, Tom 6, Numer 2(22) , s. 60-69 link
  4. Michalski I., Typy antropologiczne Egiptu, Człowiek w czasie i przestrzeni : kwartalnik PTA, t. 1, z. 4, 1958, s. 192-203 link
  5. Stolarczyk H., Budowa ciała mieszkańców Cyrenajki, Studia Afrykanistyczne, Acta Anthropologica Lodziensia 10, 1965, s. 1-28
  6. Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139
  7. Stolarczyk H., Próba ujęcia struktury antropologicznej Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 40, 1970, s. 123-148
  8. Wierciński A., O antropologii starożytnego Egiptu, Człowiek w czasie i przestrzeni : kwartalnik PTA, 1958, Tom 1, zeszyt 4, s. 184-191 link

składy z poniższych opracowań określiłiem metoda morfologiczno-porównawczą na bazie podanych tam materiałów indywidualnych:

  • Field H., Contributions to the anthropology of Iran [w:] Publications of the Field Museum of Natural History. Anthropological Series, Vol. 29,No. 2 (DECEMBER 15, 1939), s. 511, 513-706
  • Luschan F., Beiträge zur Anthropologie von Kreta [w:] Zeitschrift für Ethnologie, 45. Jahrg., H. 3 (1913), s. 307-393

Odpowiedniki w innych typologiach:


podtyp / frakcja kromanionoidalna (Yb) - wzrost różny, dysharmonija pigmentacja, jasne oczy (8-16), przeważnie ciemne włosy (teoretycznie mogły by być też kasztanowate / szatynowe R-U) i niezbyt jasna skóra,

 Przykład 1. Strouhal E., Reisenauer R.; A Contribution to the Anthropology of the Recent Egyptian Population [w:]  Anthropologie (Brno) t. 1, z. 3, 1963, s. 3-33

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost: 160; wskaźnik główny: 69.9; wskaźnik twarzy całkowity: 83.8; wskaźnik nosowy: 83.7.;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy:  97.84; wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 78.4; wskaźnik czołowo-jarzmowy: 80.1; wskaźnik jarzmowo-nosowy: 30.1;  wskaźnik wysokości nosa: 42.98; wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 78.7;

kolor oczu: 11 (szare); włosy: Y (czarne); kształt włosów: słabo faliste; skóra: dość jasna;

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 199, szerokość głowy [eu-eu] - 139; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] - 109; szerokość twarzy [zy-zy] - 136 mm; wysokość twarzy [n-gn] - 114; szerokość żuchwy [go-go] - 107; wysokość nosa [n-ns] - 49; szerokość nosa [al-al] - 41;

waga: 55 kg; wskaźnik Rohrera: 1.35; wskaźnik Queteleta I: 347; wskaźnik skeliczny: 95.12; wskaźnik długości korpus ciała: 51.3

typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna  - Egipt, Abusir

 Typ rifeński (YB)

Przykład 2. Coon C. S., Tribes of the Rif, 1931

typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna - Maroko, góry Rif

typ rifeński (YB)

 

Przykład 3. Coon C. S., Tribes of the Rif, 1931

typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna - Maroko, góry Rif

typ rifeński (YB)

 

 Przykład 4. Strouhal E., Reisenauer R.; A Contribution to the Anthropology of the Recent Egyptian Population [w:]  Anthropologie (Brno) t. 1, z. 3, 1963, s. 3-33

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost: 170,5; wskaźnik główny:72.6; wskaźnik twarzy całkowity: 81.3; wskaźnik nosowy: 86.;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy:  100.7; wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 76.9; wskaźnik czołowo-jarzmowy: 76.4; wskaźnik jarzmowo-nosowy: 29.9;  wskaźnik wysokości nosa: 42.73; wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 74.3;

kolor oczu: 8 (zielonawo-niebieskie); włosy: Y (czarne); kształt włosów: silnie faliste; skóra: śniada;

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 197, szerokość głowy [eu-eu] - 143; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] - 110; szerokość twarzy [zy-zy] - 144 mm; wysokość twarzy [n-gn] - 117; szerokość żuchwy [go-go] - 107; wysokość nosa [n-ns] - 50; szerokość nosa [al-al] - 43;

waga: 69 kg; wskaźnik Rohrera: 1.39; wskaźnik Queteleta I: 405; wskaźnik skeliczny: 93.75; wskaźnik długości korpus ciała: 51.6

typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna  - Egipt, Abusir (ma wspominaną przez Michalskiego "ajnuidalną" fizjonomię)

typ rifeński (YB) 

Przykład 5. Coon C. S., Tribes of the Rif, 1931

typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna - Maroko, góry Rif (ma wspominaną przez Michalskiego "ajnuidalną" fizjonomię)

typ rifeński (YB)

 

Przykład 6. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, pp. 209-238, 1964

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 168;wskaźnik główny 74.6; wskaźnik twarzy całkowity - 81.7; wskaźnik nosowy - 77.8;

wskaźnik wys-dług. - 62.7;  wskaźnik wys-szerok. - 84.0;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 94.7;  wskaźnik górnotwarzowy - 52.1; wskaźnik wysokości nosa - 46.6;  wskaźnik jarzmowo-żuchwowy - 90.5; wskaźnik wysokości górnej wargi - 37.0; 

kolor skóry - śniada; kolor warg - czerwone; kolor oczu - 45 (10 w skali Martina - ciemnoszare); kolor włosów - Y (czarne)

typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna - Egipt

typ rifeński (YB)

 

Przykład 7. Coon C. S., Tribes of the Rif, 1931

typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna - Maroko, góry Rif

typ rifeński (YB)

 

Przykład 8. Schaeuble J., Anthropologische Studien in den sogenannten Colonias alemanas Südspaniens, Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. 48, H. 2 (Juni 1957), pp. 151-202

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 164.6; wskaźnik główny 75.8; wskaźnik twarzy całkowity - 82.8;  wskaźnik nosowy - 79.6; 

kolor oczu - 6 w skali Fischera (zielono-szare); kolor włosów - W (ciemnobrązowe)

Typ rifeński (YB), frakcja kromanionoidalna -  Hiszpania

typ rifeński (YB)

 

 

frakcja pośrednia (yb) - wzrost różny, albo oczy ciemne mieszane - żółtawopiwne i piwnozieloanwe (6 przechodzące w 7 w skali Martina) i / albo dość jasny zarost, z reguły kasztanowaty / szatynowy (R-U); względnie ciemne oczy i kasztanowate / ciemnoszatynowe włosy (R-U)

 

  Przykład 9. Coon C. S., The races of Europe, 1939

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

Wzrost 163 cm; wskaźnik główny: 76.8; wskaźnik twarzy całkowity - 79.4; wskaźnik nosowy - 84.1;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 91.27; wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 70.46; wskaźnik czołowo-jarzmowy: 77..2; wskaźnik górnotwarzowy - 43.8; wskaźnik wysokości nosa - 40.74; wskaźnik jarzmowo-nosowy: 27.2; wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 71.13;

 kolor włosów - brązowe; zarost rudo-brązowy; kolor oczu - zielonawopiwne

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 194, szerokość głowy [eu-eu] - 149; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] - 105; szerokość twarzy [zy-zy] - 136 mm; wysokość twarzy [n-gn] - 108; wysokość górna twarzy [n-sto] - 60; szerokość żuchwy [go-go] - 97; wysokość nosa [n-ns] - 44; szerokość nosa [al-al] - 37;

Typ rifeński (YB), frakcja pośrednia - Maroko, Rif

Typ rifeński (YB)

 

Przykład 10. Coon C. S., The races of Europe, 1939

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

Wzrost 166 cm; wskaźnik główny: 71.2;  wskaźnik twarzy całkowity 83.0; wskaźnik nosowy - 80.0;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 97.16; wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 76.59; wskaźnik czołowo-jarzmowy: 78.83; wskaźnik górnotwarzowy - 49.0; wskaźnik wysokości nosa - 40.35;  wskaźnik jarzmowo-nosowy: 27; wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 77.37;

kolor skóry - jasnoróżowa (zapewne na zakrytych, nieopalonych cześciach ciała); kolor włosów - ciemno-brązowe; zarost rudo-brązowykolor oczu - ciemnobrązowe.

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 198, szerokość głowy [eu-eu] - 141; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] - 108; szerokość twarzy [zy-zy] - 137 mm; wysokość twarzy [n-gn] - 114; wysokość górna twarzy [n-sto] - 67; szerokość żuchwy [go-go] - 106; wysokość nosa [n-ns] - 46; szerokość nosa [al-al] - 37;

Według Coona przejawiący "irlandzką" fizjonomię (hmm...)

Typ rifeński (YB), frakcja pośrednia - Maroko, Rif

Typ rifeński (YB)

 

Przykład 11. Puccioni N., Antropometria delle genti della Cirenaica : Vol. II. Tabelle e tavole, 1936

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 152.1; wskaźnik główny 77.78; wskaźnik twarzy całkowity - 75.36; wskaźnik nosowy - 86.36;

wskaźnik wys-dług. - 59.79;  wskaźnik wys-szer. - 76.87;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 93.87; wskaźnik ust - 33.3; wskaźnik wysokości nosa - 42.30;

kolor skóry - 22 w skali von Luschana (przedramię);  kolor oczu - 4 (piwne); kolor włosów - ciemne; zarost w kolorze kasztanowatym (R-T)

budowa: pa;

Określony w pracy: Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139, opartej na materiale Puccioniego właśnie

typ rifeński (YB), frakcja pośrednia - Libia, Cyrenajka

typ rifeński (YB)

 

Przykład 12. Puccioni N., Antropometria delle genti della Cirenaica : Vol. II. Tabelle e tavole, 1936

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 172.1; wskaźnik główny 74.15; wskaźnik twarzy całkowity - 81.94; wskaźnik nosowy - 70.83;

wskaźnik wys-dług. - 63.90;  wskaźnik wys-szer. - 86.24;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 94.73;  wskaźnik wysokości nosa - 40.67; wskaźnik ust - 43.14;

kolor skóry - 14 w skali von Luschana (przedramię);  kolor oczu - 6 (jasnopiwne); kolor włosów - ciemne

budowa: pa; 

Określony w pracy: Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139, opartej na materiale Puccioniego właśnie

typ rifeński (YB), frakcja pośrednia - Libia, Cyrenajka

typ rifeński (YB)

 

Przykład 13. Puccioni N., Antropometria delle genti della Cirenaica : Vol. II. Tabelle e tavole, 1936

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 160.4; budowa: al;  wskaźnik główny 75.92; wskaźnik twarzy całkowity - 83.94; wskaźnik nosowy - 78.0;

wskaźnik wys-dług. - 58.64;  wskaźnik wys-szer. - 77.24;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 91.39;  wskaźnik ust - 36.36; wskaźnik wysokości nosa - 41.17;

kolor skóry - 18 w skali von Luschana (przedramię);  kolor oczu - 6 (jasnopiwne); kolor włosów - ciemne

Określony w pracy: Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139, opartej na materiale Puccioniego właśnie

typ rifeński (YB), frakcja pośrednia - Libia, Cyrenajka

typ rifeński (YB)

frakcja mediterranoidalna (yB) -  wzrost wysoki (170-x), pigmentacja oczu i włosów ciemna, względnie dodatkowo skóra dość jasna

 

Przykład 14. Strouhal E., Reisenauer R.; A Contribution to the Anthropology of the Recent Egyptian Population [w:]  Anthropologie (Brno) t. 1, z. 3, 1963, s. 3-33

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost: 171,5; wskaźnik główny:71.9; wskaźnik twarzy całkowity: 82.9; wskaźnik nosowy: 79.2.;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy:  101.44; wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 76.1; wskaźnik czołowo-jarzmowy: 75; wskaźnik jarzmowo-nosowy: 27.1;  wskaźnik wysokości nosa: 41.37; wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 70.7;

kolor oczu: 2 (ciemnobrązowe); włosy: Y (czarne); kształt włosów: słabo faliste; skóra: jasnośniada;

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 192, szerokość głowy [eu-eu] - 140; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] - 105; szerokość twarzy [zy-zy] - 144 mm; wysokość twarzy [n-gn] - 116; szerokość żuchwy [go-go] - 99; wysokość nosa [n-ns] - 48; szerokość nosa [al-al] - 38;

waga: 62 kg; wskaźnik Rohrera: 1.23; wskaźnik Queteleta I: 362; wskaźnik skeliczny: 82.44; wskaźnik długości korpus ciała: 54.8

typ rifeński (YB), frakcja mediterranoidalna  - Egipt, Abusir

typ rifeński (YB),

 

Menu portalu