Typ wschodnioazjatycki (ZQ)

W typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego typ mieszany odmiany żółtej rasy wyżynnej (Q) i pacyficznej (Z). Typ wschodnioazjatycki oznacza się symbolem ZQ. In English: Eastern-Asiatic type (ZQ).

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)

Cechy charakterystyczne typu pacyficzno-wyżynnego (ZQ):

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

  • wzrost różny, przeważnie średni
  • głowa mezocefaliczna ( 77-82)
  • głowa raczej wysoka i średnio wysklepiona
  • czoło średnio szerokie, rzadko wysokie, dość częste wydatne łuki nadoczodołowe
  • twarz  od średnio szerokiej do wąskiej (84-x), kości policzkowe w 1/3 przypadków nie wystające
  • profil poziomy twarzy: płaski,
  • profil pionowy twarzy: często prognatyzm zębodołowy
  • nos od dość wąskiego do średnio szerokiego (66-x), dość niski, profil różny
  • oczy ciemne (1-7)
  • oprawa oka: fałda mongolska nie zawsze obecna, szpara oczna ukośna ale bardzo często pozioma, wąska
  • włosy bardzo ciemne (X-Y), proste, rzadko faliste
  • skóra przeważnie niezbyt jasna
  • zarost i owłosienie ciała słabe

Frakcje / podtypy:

Frakcja wyżynna (zQ) jak wynika z materiałów indywidualnych Chin, Korei czy Syberii, jest zdecydowanie najpopularniejsza.

  • frakcja pacyficzna (Zq) - wzrost średni do wysokiego (♂ 165-x; ♀ 152-x); nos wąski (x-69), profil nosa tylko wklęsły / bulwiasty
  • frakcja pośrednia (zq) - wzrost niski (x-164), nos dość wąski (66-69), profil różny
  • frakcja wyżynna (zQ) - wzrost różny, nos średnio szeroki (70-x), profil nosa różny, ale najczęściej wklęsły

Różnice z innymi typami:

  • od typu ZI we frakcji arktycznej różni się wklęsłym lub bulwiastym profilem nosa; który tam nie występuje

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost:

  1. Chiny (♂) 167.26 (157-175)
  2. Korea Północna (♂)  165.5 (159-172) 
  3. Korea Północna (♀) 149.5 (142-155)
  4. Mongolia (♂) 166.7 (158-177)
  5. Mongolia (♀) 153.3 (144-167)

głowa / czaszka:

wskaźnik główny:mezocefaliczny (77-82)

  1. Chiny (♂) 80.36 (77-82)
  2. Korea Północna (♂) 80.6 (77-82) 
  3. Korea Północna (♀) 81.0 (77-82) 
  4. Mongolia (♂) 80.3 (77-82)
  5. Mongolia (♀)  80 (75?-82)

wymiary bezwzględne głowy (dla osobników żywych):

  • długość: średnio (♂) 190 mm, głowa dość długa
  • szerokość: średnio (♂) 152 mm, głowa wąskawa
  • wysokość: średnio (♂) 126 mm, głowa średnio wysoka

wskaźnik wysokościowo-długościowy

  1. Chiny (♂) 66.79 (60-73) - wysokawa
  2. Korea Północna (♂) 69.9 (63-76) - wysoka  i dla (♀)  - 68.9 (65-70) - wysoka
  3. Mongolia (♂) 64.2 (57-68)
  4. Mongolia (♀) 63.6 (58-71)

wskaźnik wysokościowo-szerokościowy

  1. Chiny (♂) 83.14 (77-92) - niezbyt wysklepiona
  2. Korea Północna (♂) 86.84 (90-94) - dość wysklepiona i dla (♀) - 85.1 (82-87) - dość wysklepiona
  3. Mongolia (♂) 79.9 (69-85)
  4. Mongolia (♀) 79.5 (73-88)

czoło:

  • czoło rzadko wysokie (w 14% przypadków)
  • szerokość czoła, średnio (♂) 105 mm - średnio szerokie
  • o wydatnych przeważnie łukach nadoczodołowych

wskaźnik czołowo-ciemieniowy -

  1. Chiny (♂) 69.10 (62-75) - czoło średnio szerokie w stosunku do szerokości głowy

wskaźnik czołowo-jarzmowy

  1. Chiny (♂) 75.95 (71-83)  - czoło średnio szerokie w stosunku do szerokości twarzy

twarz:

wskaźnik twarzowy całkowity: twarz średnia lub wąska (84-x)

  1. Chiny (♂) 87.92 (85-91) - średnio szeroka,
  2. Korea Północna (♂) 87.1 (84-93)
  3. Korea Północna (♀) - 84.2 (82-88) - od średnio szerokiej do wąskiej
  4. Mongolia (♂) 87.5 (84-93)
  5. Mongolia (♀) 85.5 (82-91)

wskaźnik górnotwarzowy  

  1. Korea Północna (♂)  54.6 (50-57) - wysokawe twarz górna  
  2. Korea Północna (♀)  - 52.2 (48-54) - wysokawe twarz górna

wymiary bezwzględne twarzy (dla osobników żywych):

  • wysokość twarzy całkowita: średnio (♂) 122 mm - twarz wysokawa
  • szerokość: średnio (♂) 139 mm - twarz wąskawa

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy (dla głowy)

  1. Chiny (♂) 91.01 (83-94) - jarzma wąskawe w stosunku do szerokości głowy
  2. Korea Północna (♂) - 94.1 (89-98) jarzma  szerokawe
  3. Korea Północna (♀) 92.8 (91-95) jarzma średnio szerokie
  4. Mongolia (♂) 95.3 (89-100)
  5. Mongolia (♀) 94.6 (87-101)

cechy opisowe:

nos:

wskaźnik nosowy: z reguły średni lub szeroki (70-x), jeśli wąski, to tylko o profilu wklęsłym lub bulwiastym

  1. Chiny (♂) 75.85 (70-94) - średnio szeroki,
  2. Korea Północna (♂) 70.7 (60-80)
  3. Korea Północna (♀) 76.3 (71-86)
  4. Mongolia (♂) 70.5 (66-78)
  5. Mongolia (♀) 69.7 (60-77)

wskaźnik wysokości nosa:

  1. Chiny (♂) 41.8 (39-44) - dość niski
  2. Korea Północna (♂)  42.5 (39-48) -  dość niski
  3. Korea Północna (♀)  40.3 (38-43) - niski

wymiary bezwględne nosa (dla osobników żywych):

  • wysokość: średnio (♂) 51 mm -  niskawy
  • szerokość: średnio (♂) 38 mm - szerokawy

cechy opisowe:

  • profil nosa: różny (wklęsły - wypukły), najczęściej falisty

wydatność nosa:

  1. Kore (♂) 38 (8-80) dość słabo wydatny
  2. Korea Północna (♀)  20 (4-44) bardzo słabo wydatny
  3. Mongolia (♂) 40 (8-82) - dośc słabo wydatny
  4. Mongolia (♀) 30 (2-92) - słabo wydatny

szczęka górna i żuchwa:

prognatyzm zębodołowy:

  1. Chiny (♂) 43% przypadków
  2. Kore (♂) 80% przypadków
  3. Korea Północna (♀) 80% przypadków
  4. Mongolia (♂) 52 (20-80) - prognatyzm alweolarny słaby
  5. Mongolia (♀) 61 (20-80) - j.w.

wskaźnik wysokości górnej wargi:

  1. Mongolia (♂) 46.5 (33-56) - duża odległość między ustami, a podstawą nosa
  2. Mongolia (♀) 46.6 (39-63) - j.w.

wskaźnik żuchwowy-twarzowy

  1. Mongolia (♂) 84.4 (76-94) - wąska żuchwa w stosunku do wysokości twarzy
  2. Mongolia (♀) 85.5 (76-94) - średnia

oczy:

  • kolor oczu: oczy ciemne (1-6), niekiedy intensywnie brunatne w 14% przypadków

szpara oczna  zwykle ukośna, z reguły wąska, bardzo rzadko średnio rozwarta,

  1. Chiny (♂)  pozioma w 38% przypadków
  2. Mongolia (♂) 36.1 (16-83) - prawie pozioma
  3. Mongolia (♀) 28.3 (16-83)  - tendencja do skośności w górę

ukształtowanie powieki górnej:

  1. w Chinach dla (♂) częsty brak fałdy mongolskiej (w 44% przypadków);
  2. Korea Północna (♂) dla (♂) fałda mongolska wybitnie silna (ślad fałdy mong. - mong. bardzo silna)
  3. Korea Północna (♀) fałda mongolska skrajnie silna (mong. średnia - mon. bardzo silna)
  4. Mongolia (♂) 80 - f. mong. bardzo silna (f. mong. dość słaba 36 - f. mong. uderzajaco silna 100)
  5. Mongolia (♀) 78 - silna f. mong. (wybitnie słaba f. mong. 20 - f. mong. uderzajaco silna 100)

włosy:

skóra:

kolor skóry:

  1. dla (♂) w Chinach niezbyt ciemna,  średnio 9.0 (w skali von Luschana);
  2. Korea Północna (♂) niezbyt jasna (żółto-biała - żółto-brunatna) 
  3. Korea Północna (♀) jasna (płowa jasna - żółtawa jasna)

owłosienie:

  • zarost twarzy na ogół skąpy (obfity w 10% przypadków)
  • owłosienie ciała słabe
  • brwi nierzadko krzaczaste

Uwagi:

Ze średnich dla Chin wyłączyłem dwóch osobników którzy byli tak naprawdę w typie wyżynnym (Q).

Występowanie:

składy typologiczne (w nawiasach frakcje wg liczebności, jeśli były określone)

  • Gołdowie (♀) 44.83% (Zq >> zQ)
  • Chiny (♂) 19.27%
  • Gołdowie (♂) 18.64% (zQ > Zq)
  • Korea Północna (♀) 17.9% - seria [Stolarczyk 1976]
  • Korea Północna (♂) 17.0% - seria [Stolarczyk 1976]
  • Mongolia (♀) 13.8%
  • Mongolia (♂) 10.1%
  • Oroczoni (♂+♀) 8% (zQ, Zq)
  • Korea Północna (♂) 7.59% (zQ > Zq) - seria [Niemiec 1965]

BIBLIOGRAFIA:

  1. Michalska-Wichan J., Struktura antropologiczna ludności Mongolii [w:] Acta Universitatis Lodzensis. Folia Zoologica et Anthropologica, t. 4, 1986, s. 79-138
  2. Michalski I., Składniki rasowe Chińczyków, 1938
  3. Niemiec S., Analiza antropologiczna studentów Koreańczyków [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 18, 1965, s. 5-53
  4. Poniatowski S., Gołdowie, Oroczoni: tablice antropometryczne, 1914 link
  5. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków cz. I, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 81-108
  6. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków cz. II, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 3, 1976, s. 3-28
  7. Wokroj F., Ludność nadamurska w świetle antropologicznych materiałów Stanisława Poniatowskiego [w:] Lud, nr 50, 1966, s. 121-189


 
Przykład 1. Michalski I., Składniki rasowe Chińczyków, 1938
 
Typ wschodnioazjatycki (ZQ) -  Chiny

Typ wschodnioazjatycki (ZQ)
 

podtyp / frakcja wyżynna (zQ) - wzrost różny; głowa mezocefaliczna (77-82); twarz średnia lub wąska (84-x); nos średnio szeroki (70-x); profil nosa różny, ale najczęściej wklęsły

 
Przykład 2. Stolarczyk H., Charakterystyka antropologiczna Koreańczyków. Część I, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 81-108

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 172.0; wskaźnik główny 80.5 (krótkawa); wskaźnik twarzy całkowity - 90.3 (wąska); wskaźnik nosowy - 72.2 (średnio szeroki);

wskaźnik wys-dług. - 73.7 (skrajnie wysoka głowa);  wskaźnik wys-szerok. - 91.5 (bardzo wysklepiona głowa);

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 94.8 (jarzma szerokawe); wskaźnik górnotwarzowy - 55.9 (wysokawa twarz górna); wskaźnik wysokości nosa - 41.2 (dość niski);

kolor skóry - żółtawa ciemna; kolor oczu - 71; kolor włosów - Y;

profil nosa: falisto-wypukły; oprawa oka: ślad fałdy mongolskiej; kształt włosów: proste sztywne

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja wyżynna - Korea Północna

typ wschodnioazjatycki (ZQ)

 

Przykład 3. Niemiec S., Analiza antropologiczna studentów Koreańczyków [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 18, 1965, s. 5-53

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 164.9;  wskaźnik główny 82.16 (krótkawa głowa); wskaźnik twarzy całkowity - 88.4 (dość wąska); wskaźnik nosowy - 70.17 (średnio szeroki);

wskaźnik wysokosciowo-długościowy - 72.97 (skrajnie wysoka głowa);  wskaźnik wys-szerok. - 88.81 (wysklepiona  głowa); wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 65.13 (wąskie czoło w stosunku do szerokości głowy)

wskaźnik górnotwarzowy: 54.34 (twarz górna wysokawa)

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 90.78 (jarzma dość wąskie w stosunku do głowy); wskaźnik twarzowo-żuchwowy: 86.05 (żuchwa średnio szeroka w stosunku do wysokosci twarzy), wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 76.08 (żuchwa średnio szeroka w stosunku do szerokości twarzy); wskaźnik wysokości nosa - 46.72 (wysokawy); 

kolor oczu - 4 (brązowe); kolor włosów: X (czarnobrązowe);  kolor skóry: 12 (skala Luschana); profil nosa:prosty;  nasada nosa: niska;  włosy: proste; zarost i owłosienie: słabe; szpara oczna: skośna wąska; fałda mongolska: silna; kości policzkowe: silnie wystające; prognatyzm zębodołowy: słaby

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 185; szerokość głowy [eu-eu]: 152; wysokość głowy [t-v]: 135 mm;  najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 99; szerokość twarzy [zy-zy]:138; wysokość twarzy [n-gn]: 122; górna wysokosć twarzy [n-sto]: 75;  szerokość żuchwy [go-go]: 105; wysokość nosa [n-sn]: 57; szerokość nosa [al-al]: 40

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja wyżynna - Korea Północna

Typ wschodnioazjatycki (ZQ)

 
Przykład 4. Vlcek E.., A contribution to the anthropology of Khalkha-Mongols [w:]  Acta Facultatis Rerum Naturalium Univ. Com., Anthropologia, Tom IX, Fasc. VI-VII, 1965, s. 283-367

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 158;  wskaźnik główny 78.3 (wydłużona głowa); wskaźnik twarzy całkowity - 93.6 (dbardzo wąska); wskaźnik nosowy - średnio szeroki;

obwód głowy w mm: 550;

 wzrost na siedząco: 83 cm; wskaźnik długości korpusu ciała: 53.53

kolor oczu - 15 (ciemnobrązowe w skali Martina-Schulzta); kolor włosów: Y (czarne siwiejące);

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 184; szerokość głowy [eu-eu]: 144;  szerokość twarzy [zy-zy]:141; wysokość twarzy [n-gn]: 132;

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja wyżynna - Mongolia

  Typ wschodnioazjatycki (ZQ) - Mongolia

 

Przykład 5. Vlcek E.., A contribution to the anthropology of Khalkha-Mongols [w:]  Acta Facultatis Rerum Naturalium Univ. Com., Anthropologia, Tom IX, Fasc. VI-VII, 1965, s. 283-367

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 169.5;  wskaźnik główny 82.9 (głowa krótkawa, ale na granicy krótkiej); wskaźnik twarzy całkowity - 86 (średnio szeroka); wskaźnik nosowy - średnio szeroki;

obwód głowy w mm: 595;

waga: 86.3; wskaźnik Rohrera: 1.77; wzrost na siedząco: 91.5 cm; wskaźnik długości korpusu ciała: 53.98

kolor oczu - 15 (ciemnobrązowe w skali Martina-Schulzta); kolor włosów: Y (czarne);

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 199; szerokość głowy [eu-eu]: 166;  szerokość twarzy [zy-zy]:160; wysokość twarzy [n-gn]: 136;

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja wyżynna  - Mongolia (bardzo duże wymiary głowy i szczególnie szerokość twarzy)

Typ wschodnioazjatycki (ZQ)

 

Przykład 6. Vlcek E.., A contribution to the anthropology of Khalkha-Mongols [w:]  Acta Facultatis Rerum Naturalium Univ. Com., Anthropologia, Tom IX, Fasc. VI-VII, 1965, s. 283-367

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 171;  wskaźnik główny 79 (wydłużona głowa); wskaźnik twarzy całkowity - 88.4 (dość wąska); wskaźnik nosowy - szeroki;

obwód głowy w mm: 580;

waga: 88; wskaźnik Rohrera: 1.75; wzrost na siedząco: 89 cm; wskaźnik długości korpusu ciała: 52.05

kolor oczu - 14 (ciemnobrązowe w skali Martina-Schulzta); kolor włosów: Y (czarne);

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 195; szerokość głowy [eu-eu]: 154;  szerokość twarzy [zy-zy]:138; wysokość twarzy [n-gn]: 122;

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja wyżynna - Mongolia

Typ wschodnioazjatycki (ZQ) - Mongolia

 

Przykład 7. Henkey G.., Rusze-környéki tatárok embertani vizsgálata [w:] Anthropolgia Hungarica, XI, 1972, s. 137-164

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 163.3 (niski);  wskaźnik główny: 79.08 (wydłużona głowa); wskaźnik twarzy całkowity: 90.84 (wąska twarz); wskaźnik nosowy:  70.68 (nos średnio szeroki);
wskaźnik wysokościowo-długościowy - 68.36;  wskaźnik wysokościowo-szerokościowy - 86.45; 

wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 69.032 (średnio szerokie czoło w stosunku do głowy); wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy: 98.7 (jarzma szerokie w stosunku do głowy);  wskaźnik wysokości nosa: 41.72 (dość niski); wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 79.08 (szeroka żuchwa w stosunku do twarzy);

kolor oczu:  14 w skali Martina-Schulza (ciemnobrązowe); kolor włosów - X (czarnobrązowe).

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 196, szerokość głowy [eu-eu] - 155; wysokość głowy [t-v] - 134; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] - 107; szerokość twarzy [zy-zy] - 153; wysokość twarzy [n-gn] - 139; szerokość żuchwy [go-go] - 121; wysokość nosa - 58; szerokość nosa - 41;

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja wyżynna   - Bułgaria (Tatar z okolic Ruse, potomek Tatarów Krymskich osiedlonych tu w XIX wieku). Określony przez Henkeya jako typ Baykal + X. Generalnie jeden z najbardziej momgoloidalnych przykładów w tej pracy według niego.
 
 Typ wschodnioazjatycki (ZQ)
 

frakcja pacyficzna (Zq) - wzrost różny, głowa mezoceflaiczna (77-82); twarz średnia lub wąsk a(84-x); nos wąski (x-69), profil nosa tylko wklęsły / bulwiasty


Przykład 8. Poniatowski S., Fotografie z Syberii, 1914 link

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

dane antropometryczne z Poniatowski S., Gołdowie, Oroczoni: tablice antropometryczne, 1914 link

wzrost - 158.6;  wskaźnik główny 79.06 (wydłużona głowa); wskaźnik twarzy całkowity: 87.6 (średnio szeroka); wskaźnik nosowy: 69.81 (dość wąski);

wskaźnik wysokosciowo-długościowy - 66.49 (wysokawa głowa);  wskaźnik wys-szerok. - 84.11 (neizbyt wysklepiona  głowa); wskaźnik czołowo-ciemieniowy: 68.21 (średnio szerokie czoło w stosunku do szerokości głowy);

wskaźnik górnotwarzowy: 52.38  (niskawa twarz górna;  wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 97.35  (jarzma szerokie w stosunku do głowy); wskaźnik twarzowo-żuchwowy:  86.82 (żuchwa średnio szeroka w stosunku do wysokosci twarzy), wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 76.19 (żuchwa wąska w stosunku do szerokości twarzy); wskaźnik wysokości nosa - 41.09 (dość niski); 

waga: 57.7; wskaźnik Rohrera: 1.45;

 kolor oczu - 4 (brązowe); kolor włosów: ciemny brąz;  kolor skóry: żółtawa jasna;

wymiary bezwzględne w mm: długość głowy [g-op]: 191; szerokość głowy [eu-eu]: 151; wysokość głowy [t-v]: 127 mm;  najmniejsza szerokość czoła [ft-ft]: 103; szerokość twarzy [zy-zy]:147; wysokość twarzy [n-gn]: 129; wysokośc twarzy górnej [n-sto]: 77; szerokość żuchwy [go-go]: 112; wysokość nosa [n-sn]: 53; szerokość nosa [al-al]: 37

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja pacyficzna - Oroczon (Syberia)

Typ wschodnioazjatycki (ZQ), frakcja pacyficzna

Menu portalu