Wskaźniki prognatyzmu

 Wskaźnik prognatyzmu - stopnia nachylenia górnej twarzy (dla czaszki). Wystawanie kości twarzy ku przodowi, cecha widoczna przy oglądaniu z profilu.

Prognatyzm można oblliczyć zarówno z kątów i wymiarów czaszki, jak i określić jako cechę opisową (zobacz więcej tutaj).

 Przykład 1. Encyklopedia Gutenberga

Prognatyzm szczęki i żuchwy u Aborygena (b), w porównaniu do Europejczyka (a)

 

Profil pionowy twarzy całkowity

Wystawanie kości twarzy ku przodowi, cecha widoczna przy oglądaniu z profilu. Miarą stopnia prognatyzmu jest tzw. kąt twarzowy czyli nachylenie linii łączącej nasadę nosa z punktem lezącym na krawędzi szczęki górnej, między nasadami środkowych siekaczy [n-pr] do płaszczyzny frankfurckiej (linii przechodzącej przez dolną krawędź oczodołu i górny brzeg zewnętrznego otworu usznego). Im mniejsza wartość tego kąta, tym silniejszy prognatyzm.

Stopień nachylenia odcinka [n-pr] do płaszczyzny frankfurckiej (PHF). Patrz przyklad nr 2.

hyperprognatyzm x - 69º59'
prognatyzm 70º - 79º59'
mezognatyzm 80º - 84º59'
ortognatyzm 85º - 92º59'
hyperortognatyzm 93° - x

 Przykład 2. Mydlarski J., Rasa [w:] red. Czekanowski J., Człowiek, jego rasy i życie, 1939

Przykład kątów twarzowych, dodatkowo jest widoczny prognatyzm alweolarny górnej szczęki w części zębodołowej

 czaszka-katy

  • [n-pr] nachylony do płaszczyzny franfurckiej (PHF) - kąt między nimi określa stopień całkowitego prognatyzmu (patrz definicja wyżej)
  • [ns-pr] nachylony do płaszczyny frankfurckiej (PHF) - kąt między nimi określa stopień prognatyzmu alweolarnego
  • [n-ns] nachylony do płaszczyzny frankfurckiej (PHF) - kat między nimi określa stopień spłaszczenia środkowej części twarzy

 

Można też obliczyć stopień prognatyzmu dzieląc odcinek [ba-pr lub M40] przez [n-ba lub M5] i mnożąc wynik przez 100.

Nazywany tez wskaźnikiem Flowera lub gnathic index.

Wskaźnik prognatyzmu (stopnia nachylenia szczęki)

Podział jest następujący:

  • x - 97.9      profil ortognatyczny
  • 98 - 102.9  profil mezognatyczny
  • 103 - x      profil prognatyczny

Z reguły częściej mamy podane w różnych opracowaniach te wymiary niż kąt powyższy.

Przykład 3. Malinowski A., Bożiłow W., Podstawy antropometrii. Metody, techniki, normy, 1997

prog

Profil pionowy twarzy zębodołowy (alweolarny)

Najpopularniejszy rodzajem prognatyzmu jest zaś prognatyzm zębodołowy (alweolarny)  gdy wysunięte do przodu jest tylko odcinek od podstawy nosa do krawędzi szczęki górnej [ns-pr], a nie cała twarz. Spotyka się go najczęściej u niektórych ras / typów odmiany żółtej, mimo że środkowa część twarzy (łącznie z nosem) jest bardzo płaska.

Stopień nachylenia odcinka [ns-pr] do płaszczyzny frankfurckiej (PHF). Patrz przyklad nr 2.

ultraprognatyzm alweoralny x - 59º59'
hyperprognatyzm alweoralny 60º - 69º59'
prognatyzm alweoralny 70º - 79º59'
mezognatyzm alweoralny 80º - 84º59'
ortognatyzm alweoralny 85º - 92º59'
hyperortognatyzm alweoralny 93º - x

Ogólnie u odmiany białej przeważa ortognatyzm (czyli przeciwieństwo prognatyzmu). Znacznie rzadszy jest mezo-ortognatyzm (wg Michalskiego spotykany u rasy berberyjskiej, kromanionoidalnej i ajnuidalnej) lub słaby prognatyzm / mezognatyzm alweolarny (z reguły u typów mieszanych z odmianą żółtą).

Prognatyzm polegający tylko na wysunięciu do przodu żuchwy (mandibular prognathism)  z reguły jest cechą patologiczną związaną z nieprawidłowym rozwojem żuchwy, a nie wariantem normy u ludzi. Również niekiedy prognatyzm alweolarny jest nie cechą rasową, a patologiczną.

Profil pionowy środkowej części twarzy

Spłaszczenie środkowej (nosowej) części twarzy w części między nasadą, a podstawą nosa [n-ns].

Stopień nachylenia odcinka [n-ns]  do płaszczyzny frankfurckiej (PHF). Patrz przyklad nr 2.

hyperprognatyzm środkowej części twarzy

x - 69º
prognatyzm środkowej części twarzy 70º - 79º
mezognatyzm środkowej części twarzy 80º - 84º
ortognatyzm środkowej części twarzy 85º - 92º

Przykład 4. Mailinowski A., Wolański N., Metody badań bilogiii człowieka. wybór metod antropologicznych, 1988

Przykłady pomiarów kątowych twarzy w odniesieniu do pionu, a nie płaszczyzny frankfurckiej (PHF).

  • twarzy górnej
  • twarzy morfologicznej
  • nosa
  • górnej wargi (szczękowy)

pomiary-katowe

 

Genetyczne uwarunkowania:

http://www.angle.org/doi/full/10.2319/091713-680.1


 

Na podstawie:

  1. Bielicki T., Hasło: prognatyzm [w:] Mały Słownik Antropologiczny, 1976
  2. Malinowski A., Bożiłow W., Podstawy antropometrii. Metody, techniki, normy, 1997
  3. Michalska-Wichan J., Struktura antropologiczna ludności Mongolii [w:] Acta Universitatis Lodziensis, Folia Zoologica et Anthropologica, 4, 1986, s. 79-138
  4. Modrzewska K., Dierżykraj - Rogalski T., Zarys antropologii dla medyków, 1955
  5. Mydlarski J., Rasa [w:] red. Czekanowski J., Człowiek, jego rasy i życie, 1939
  6. Vallois H. V., Anthropometric Techniques [w:] Current Anthropology, Vol. 6, No. 2 (Apr., 1965), pp. 127-143

 

Menu portalu