Typ subarmenoidalny (KH)

Jeden z typów mieszanych odmiany białej w typologii indywidualnej kierunku morfologiczno-porównawczego, pomiędzy rasami armenoidalna (H) i orientalną (K). Typ subarmenoidalny oznacza się symbolem KH. In English: Sub-Armenoid type (KH).

Zobacz też - podstawowe różnice między indywidualnymi typami rasowymi, a rasami geograficznymi

Objaśnienia do poniższych danych:

  1. ♂ - mężczyźni
  2. ♀ - kobiety
  3. w nawiasach po średnich podane zakresy zmienności (min - max)
  4. Najważniejsze zakresy zmienności, służące do różnicowania z innymi typami, podane są w sekcji "Główne cechy".

Cechy charakterystyczne typu orientalno-armenoidalnego czyli subarmenoidalnego (KH):

Ogólna charakterystyka:

Główne cechy:

  • wzrost różny, przeważnie średni
  • budowa: leptosomatyczna do dość krępej
  • wskaźnik główny:  głowa mezocefaliczna  (77-82); względnie dość krótka (83-83.9); przeważnie wysokawa do dość wysokiej, ale niezbyt wysklepiona
  • oczodoły bardzo wysokie (84-x)
  • wskaźnik twarzowy  wąski do bardzo wąskiego (♂ 88-x;86-x), rysy twarzy bardzo wyraziste i ostre; często grube wargi
  • profil pionowy twarzy:  orto- do hipertognatycznego, rzadziej mezognatyczny
  • profil poziomy twarzy: ostro wyprofilowany
  • wskaźnik nosowy: wąski lub bardzo wąski (x-65), nos mocno wydatny, profil wypukły i garbaty, czasem prosty o wysokiej nasadzie, o opuszczonej, rzadziej poziomej przegrodzie
  • kolor oczu: ciemne (1-6)
  • oprawa oka: powieka semicka lub bardzo słaba fałda powiekowa; szeroka szpara oczna
  • kolor włosów: ciemny  (U-Y); kształt włosów: faliste, kędzierzawe, rzadziej proste gładkie
  • kolor skóry: śniada lub ciemnopłowa, rzadko jaśniejsza (13-23)
  • obfity zarost i owłosienie ciała u mężczyzn

Cechy dyskwalifikujące danego osobnika jako przedstawiciela tego typu (mimo posiadania innych wyżej wymienionych):

  • nos spłaszczony lub o nawet słabo wklęsłym profilu, wzgłędnie bulwiasty
  • bardzo silna fałda powiekowa
  • wystające kości policzkowe
  • miękkie rysy twarzy
  • płaskawy profil poziomy twarzy
  • panniculus malaris
  • słaby zarost lub owłosienie ciała

Frakcje / podtypy:

  • frakcja orientalna (Kh) - głowa wydłużona (x-79)
  • frakcja pośrednia (kh) - głowa krótkawa (80-82)
  • frakcja armenoidalna (kH) - głowa dość krótka (83)

Różnice z innymi typami:

  • od armenoidalnego (H) różni go dłuższa i niższa głowa/czaszka, brak twarzy szerokich, brakiem oczu ciemnozielonawych
  • od orientalnego (K) rożni się krótszą i znacznie mniej wysklepioną głową/czaszką, obecnością twarzy średnich
  • z typem amoryckim (AK) różni się całkowicie ciemną pigmentacją, brakiem zakresu dolichocefalicznego dla głowy/czaszki, kędzierzawymi włosami i generalnie znacznym nasileniem cech fizjonomii orientalnej (potęgowanym przez wpływ armenoidalny)
  • od typu (EH) różni się węższą twarzą

Niżej sprawdź dokładną charakterystykę. Część wymienionych cech, szczególnie opisowych, ma jedynie znaczenie pomocnicze i nie może służyć jako podstawowe kryterium wyznaczania przynależności do tego typu.

wzrost i budowa ciała:

wzrostśredni wzrost odpowiada realiom sprzed kilkudziesięciu lat, obecnie w związku z jego podwyższeniem w wielu populacjach, jest na pewno wyższy

  • bardzo zróżnicowany - przeciętnie 168.65 cm (156-182)  

budowa:

  • budowa: bliższa krępemeu typowi armenoidalnemu niż smukłemu orientalnemu

głowa / czaszka:

wskaźnik główny: mezocefaliczny (77-82); lub dośc krótki (83-83.9) - typ armenoidalny (H) ma wskaźnik od 84

  1.  dla głowy w północnej Afryce (♂) 79.53 (77-83) i dla (♀) 78.7 (77-80)
  2. Tadżykistan dla głowy (♂) przeciętnie 81;
  3. dla czaszki  (♂) 79.35 (76-82)

wskaźnik wysokościowo-długościowy:

  1. dla głowy w północnej Afryce (♂) 65.36 (57-71) i (♀) 65.7 (63-70) - wysokawa
  2. w Tadżykistanie 68 - dość wysoka
  3. dla czaszki (♂) 75.45 (70-81) -  dość wysoka czaszka

wskaźnik wysokościowo-szerokościowy:

  1. dla głowy (♂) 82.2 (75-91) i (♀) 83.6 (78-89) - niezbyt wysklepiona
  2. dla czaszki  (♂) 95.05 (88-99) - niezbyt wysklepiona

wskaźnik czołowo-ciemieniowy:

  1. dla głowy  (♂) 72.35 (70-84), co daje czoło szerokie
  2. dla czaszki (♂) 67.6 (65-71), co daje czoło wąskawe

oczodoł:

twarz:

wskaźnik twarzowy całkowity: twarz wąska ( 88-x; 86-x)

  1. dla głowy (♂)  93.07 (88-101) - bardzo wąska twarz
  2.  dla głowy (♀) 89.1  - wąska twarz

wskaźnik górnotwarzowy

  1. dla głowy (♂) 57.23 (48-68) - twarz górna wysoka
  2. dla czaszki (♂)  57.65 (54-61) - j.w.

wskaźnik jarzmowo-ciemeniowy

  1.  (♂) 91.05 (85-98) jarzma wąskawe w stosunku do szerokości głowy
  2.  (♀) 89.6 (82-99) - j.w.

cechy opisowe:

nos:

  1. dla głowy  (♂) 58.84 (44-66)
  2. dla głowy (♀) 60.0 (54-64);
  3. dla czaszki (♂) 40.49 (37-43) - nos wybitnie wąski

wskaźnik wysokości nosa

  1. (♂) 47.55 (40-52) - dość wysoki

cechy opisowe:

  • nasada nosa wysoka
  • profil nosa wypukły lub garbaty, czasem prosty lub falisty (Tadżykistan), nigdy wklęsły
  • przegroda nosa opuszczona, rzadziej pozioma

wydatność nosa:

  1. (♂) 78.6 (52-88) - bardzo wydatny
  2. (♀) 56.5 (52-88)

usta:

oczy:

  • kolor oczu: ciemne, średnio 3.8 (1-6)
  • szpara oczna szeroka, niekiedy migdałowata
  • oprawa oka: powieka semicka (45% w Tadżykistanie), lub słaba fałda powiekowa; średnio 11.7 (0-20)

włosy:

skóra:

  • kolor skóry: śniada i ciemnopłowa, rzadko jaśniejsza, średnio 17.8 (14-25)

uwłosienie:

Uwagi:

Michalski [1955 (link)] w swym podstawowym opisie tego typu podał że wskaźnik twarzowy ma zakres 88-x. Jednak w przykłądach serii zakres zaczynał się od 86. U Stolarczyka [1971] zakres zaczynał się od 85. Według mnie jednk nie sposób wtedy rozróżnić od soebie typu KH i EH (który też może mieć średnią twarz). I zostawiam więc zakres 88-x.

Występowanie:

Typ subarmenoidalny (KH) należy do grupy typów południowych. Występuje głównie w zachodniej Azji. Na Bliskim Wschodzie szczególnie licznie w Syrii, Libanie i Jordanii gdzie dwa typy elementarne go tworzące mieszają się najczęściej. Licznie reprezentowany jest wśród Asyryjczyków (irackich chrześcijan).  Popularny w Iranie oraz Jemenie.

Liczny jest też w Tadżykistanie i połnocno-zachodnich Indiach, więc wszystko wskazuje że w Ir Pakistanie i Afganistanie też musi być spotykany dość często.

Za to w północnej Afryce raczej niezbyt liczny (poniżej libijska próba kobiet była dośc nieliczna i mało reprezentatywna). W Europie (południowej) spotykany jeszcze rzadziej, jeśli już to liczniej wśród Cyganów.

W Polsce występuje incydentalnie: w zbadanych po wojnie powiatach i miejscowościach jego odsetek wynosił około 0.25%.

składy typologiczne (w nawiasach frakcje, tam gdzie były podane)

Bałkany i Grecja

  • Grecja, płd. Peloponez (♂) - 8.33% (kh > Kh > kH)
  • Grecja, Kreta (♂) - 4.4% (Kh > kh > kH)
  • Rumunia (Karpaty południowe) dla (♀) 1%

Europa  (grupy etniczne pochodzenia zachodnio i południowo-azjatyckiego)

  • Cyganie serbscy - 11.1%

Turcja

  • Bursa, płn-zachodnia Turcja (♂) - 11.76% (kh > kH)
  • Wschodnia Turcja (♂) -  10.26% (kH)
  • Konya, środkowo-południowa Turcja (♂) - 8.93% (kH > kh)
  • Anatolia, środkowa Turcja (♂) - 7.27% (kh > kH)
  • Dardanele, płn-zachodnia Turcja (♂) - 5.41% (kH)
  • Kastamuni, północna Turcja  (♂) - 3.92% (kH)
  • Smyrna, zachodnia Turcja (♂) - 3.77% (kh, Kh)

Zachodnia Azja

  • Iran, Żydzi z Ishafan (♂) - 17.1% (Kh > kh > kH)
  • Iran środkowo-południowy, Rayy (♂) - 16.67% (Kh > kH)
  • Iran środkowo-południowy, Kinaresh (♂) - 13.89%  (Kh >kh)
  • Jemen, wybrzeże (♂) - 11.76% (kh > Kh)
  • Iran, Lurowie (♂) - 11.32% (Kh > | kH, kh | )
  • Irak środkowy, szczep Beduinów Ba'ij (♂) - 5.3%

Środkowa Azja

  • Tadżykistan - 15% (względnie najliczniejszy w serii)

Południowa Azja

  • Sikhowie (płn-zachodnie Indie) dla (♂) - 7.8%

Północna Afryka

  • Libia (Cyrenajka) dla (♂) 3.8% i (♀) 9.9%
  • Egipt (♂) - 3.8%
  • Sudan - 3.7%

BIBLIOGRAFIA:

  1. Henzel T., Michalski I.,Podstawy klasyfikacji człowieka w ujęciu Tadeusza Henzla i Ireneusza Michalskiego (oraz dyskusja do artykułu) [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 21, z. 1-2, 1955 (zobacz opis tego typu)
  2. Łuczak B., Charakterystyka antropologiczna ludności rumuńskiej z okolic Karpat południowych [w:] Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 56, 1974, s. 109-120
  3. Michalski I., Charakterystyka antropologiczna Sikhów [w:] Przegląd Antropologiczny, t. XIII, z. 1, 1939, s. 50-70
  4. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, 1964, s. 209-238
  5. Michalski I., Struktura Antropologiczna Polski, cz. II, s. 103, odn. 13, 1949 (typ nie był opisany, podano tylko cechy 5 osobników w przypisie)
  6. Michalski I., Typy antropologiczne Egiptu  [w:] Człowiek w czasie i przestrzeni : kwartalnik PTA, t. 1, z. 4, 1958, s. 192-203 link
  7. Orczykowska Z., Analiza antropologiczna Tadżyków z Pamiru [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr. 46, 1959
  8. Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki [w:] Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139
  9. Stolarczyk H., Próba ujęcia struktury antropologicznej Cyrenajki [w:] Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 40, 1970, s. 123-148
  10. Stolarczyk H., Z badań antropologii Sudańczyków [w:] Przegląd Antropologiczny, t. 35 z. 2, 1969, s. 484-490

tylko składy typologiczne:

  1. Kransodębska I., Struktura antropologiczna mężczyzn z Warszawy i okolic w okresie międzywojennym [w:] Materiały i Prace Antropologiczne, nr 77, 1969, s.375-404
  2. Łuczak B., Składy antropologiczne na tle ruchów migracyjnych ludności powiatu sierpeckiego [w:] Notatki Płockie, nr 17/2 (66), 1972, s. 25-30
  3. Stolarczyk H., Analiza antropologiczna ludności powiatu bełchatowskiego [w:] Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 18, 1979, s. 59-79
  4. Stolarczyk H., Ludność powiatu płońskiego w świetle antropologii [w:] Notatki Płockie, nr 16/4 (63), 1971, s. 34-42

składy z poniższych opracowań określiłiem metoda morfologiczno-porównawczą na bazie podanych tam materiałów indywidualnych:

  1. Cipriani L., Osserviazioni antropometriche su indigeni asiatici e africani [w:] Archivo per L'Antropologia e la etnologia, vol LX-LXI, 1932, s. 57-115
  2. Field H., Contributions to the anthropology of Iran [w:] Publications of the Field Museum of Natural History. Anthropological Series, Vol. 29,No. 2 (DECEMBER 15, 1939), s. 511, 513-706
  3. Hauschild M.W., Wagenseil F., Anthropologische Untersuchungen an anatolischen Türken [w:] Zeitschrift für Morphologie und Anthropologie, Bd. 29, H. 2/3 (1931), s. 193-260
  4. Luschan F., Beiträge zur Anthropologie von Kreta [w:] Zeitschrift für Ethnologie, 45. Jahrg., H. 3 (1913), s. 307-393
  5. Schiff F., Beiträge zur Anthropologie des südlichen Peloponnes. (Die Mani.) [w:] Zeitschrift für Ethnologie, 46. Jahrg., H. 1 (1914), s. 14-40

Odpowiedniki w innych typologiach:

  • Lundman - częściowo rasa arabska (Arabidzi o wsk. główny 77-79) jako odpowiednik frakcji orientalnej (Kh)
  • Eickstedt - mezocefaliczna część rasy orientalnej (Orientalidzi)
  • Deniker - częściowo rasa asyryjska jako odpowiednik frakcji armenoidalnej i może pośredniej (KH)

frakcja pośrednia (kh) - głowa krótkawa (80-82)

Przykład 1. Michalski I., Remarks about the anthropological structure of Egypt, Publicatons of the joint arabic-polish anthropological expedition. Part II, pp. 209-238, 1964

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 171; wskaźnik główny 82.4; wskaźnik twarzy całkowity - 94.9wskaźnik nosowy - 50.8;

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 68.1;  wskaźnik wysokościowo-szerokościowy - 82.7; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 92.0;wskaźnik górnotwarzowy - 60.9; wskaźnik jarzmowo-żuchwowy - 72.5; wskaźnik wysokości górnej wargi - 29.2; wskaźnik wysokości nosa - 49.6; 

kolor skóry - bardzo jasny śniady; kolor warg - purpurowy; kolor oczu - 56 ciemne, kolor włosów - W

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja pośrednia - Egipt

Typ subarmenoidalny (KH)

 

Przykład 2. Puccioni N., Antropometria delle genti della Cirenaica : Vol. II. Tabelle e tavole, 1936

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 153.8; wskaźnik główny 80.68; wskaźnik twarzy całkowity - 88.89; wskaźnik nosowy - 57.41;

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 63.46;  wskaźnik wysokościowo-szerokościowy - 78.87; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 88.73; wskaźnik ust - 23.91; wskaźnik wysokości nosa - 48.21;

kolor skóry - 16 w skali von Luschana (czoło);  kolor oczu - 2; kolor włosów - ciemne

Określony w pracy: Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139, opartej na materiale Puccioniego właśnie

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja pośrednia - Libia, Cyrenajka

typ subarmenoidalny (KH)

 

Przykład 3. Genna G.,  Samaritani, 1938

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja pośrednia - Samarytanin, Palestyna

typ subarmenoidalny (KH)

Przykład 4. Stolarczyk H., Z badań antropologii Sudańczyków, Przegląd Antropologiczny, t. 44, z. 2, 1969, s. 484-490

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 171.6; wskaźnik główny 80.2; wskaźnik twarzy całkowity - 91.5; wskaźnik nosowy - 63.3;

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 76.5;  wskaźnik wysokościowo-szerokościowy - 95.3;

wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 94.7; wskaźnik górnotwarzowy - 59.2;  wskaźnik wysokości nosa - 46.2;

profil nosa: wypukły silnie;  kolor skóry - śniada ciemna; oprawa oka: fałda powiekowa dość słaba; kształt włosów: faliste

kolor oczu - 79; kolor włosów - Y;

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja pośrednia - Sudan

typ subarmenoidalny (KH)

 

frakcja orientalna (Kh) - głowa wydłużona (x-79)

 Przykład 5. Puccioni N., Antropometria delle genti della Cirenaica : Vol. II. Tabelle e tavole, 1936

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 167.4; wskaźnik główny 78.61; wskaźnik twarzy całkowity - 89.44wskaźnik nosowy - 61.29

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 63.10;  wskaźnik wysokościowo-szerokościowy - 80.27; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 96.60; wskaźnik ust - 40.32; wskaźnik wysokości nosa - 48.21; 

kolor skóry - 15 w skali von Luschana (ramię);  kolor oczu - 3; kolor włosów - ciemne

Określony w pracy: Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139, opartej na materiale Puccioniego właśnie

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja orientalna - Libia, Cyrenajka

Typ subarmenoidalny (KH)

 

Przykład 6. Stolarczyk H., Charakterystyka typów antropologicznych Cyrenajki, Zeszyty Naukowe UŁ. Nauki Matematyczne-Przyrodnicze. Seria II, zeszyt 44, 1971, s. 107-139

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 160.4; wskaźnik główny 79.5; wskaźnik twarzy całkowity - 92.6; wskaźnik nosowy - 59.1;

wskaźnik wysokościowo-długościowy - 61.0;  wskaźnik wysokościowo-szerokościowy - 76.8; wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy - 87.7; wskaźnik górnotwarzowy - 64.0;  wskaźnik wysokości nosa - 52.4;

profil nosa: wypukły;  kolor skóry - płowa ciemna; oprawa oka: fałda powiekowa słaba; kolor oczu - 79; kolor włosów - X; kształt włosów: kędzierzawe

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja orientalna - Egipt

Typ subarmenoidalny (KH)

 

Przykład 7. Genna G.,  Samaritani, 1938

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja orientalna - Samarytanin, Palestyna

 typ subarmenoidalny (KH)

 Przykład 8. Genna G.,  Samaritani, 1938

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja orientalna - Samarytanka, Palestyna

typ subarmenoidalny (KH)

 

frakcja armenoidalna (kH) - głowa dość krótka (83)

Przykład 9. Henkey G., KALOCSA ÉS KÖRNYÉKE NÉPESSÉGÉNEK ETNIKAI EMBERTANI VIZSGÁLATA [w:] Cumania, 06, 1979, s: 401-455

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wzrost - 150.6;  wskaźnik główny: 83.89 (krótka głowa); wskaźnik twarzy całkowity: 90.15 (wąska); wskaźnik nosowy:  57.14 (bardzo wąski); 

wskaźnik czołowo-ciemieniowy - 70.86 (czoło szerokie w stosunku do głowy); wskaźnik czołowo-jarzmowy - 81.06 (szerokie czoło w stosunku do twarzy); wskaźnik jarzmowo-ciemieniowy: 87.41  (jarzma wąskie w stosunku do głowy);  wskaźnik wysokości nosa: 347.05 (dość wysoki); wskaźnik jarzmowo-żuchwowy: 72.72 (wąska żuchwa)

kolor oczu:  13 w skali Martina-Schulza (cemnobrązowe); kolor włosów - T (szatynowe)

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 180, szerokość głowy [eu-eu] - 151; najmniejsza szerokość czoła [ft-ft] - 107; szerokość twarzy [zy-zy] - 132  mm; wysokość twarzy [n-gn] - 119; szerokość żuchwy [go-go] - 98; wysokość nosa [n-ns] - 56; szerokość nosa [al-al] - 32;

 Typ subarmenoidalny (KH), frakcja armenoidalna - Węgry (Cyganka?). Określony przez Henkeya jako Armenoid + Orientalid (czyli identycznie).

Typ subarmenoidalny (KH)

 

Przykład 10. Körner T., Bericht über rassenkundliche Untersuchungen in Monembasia und Areopolis an der Südküste des Peloponnes, Zeitschrift für Ethnologie 71. Jahrg., H. 1/3 (1939), s. 116-129

wskaźniki, wymiary i cechy opisowe danego osobnika

wskaźnik główny 83.33 (głowa krótka); wskaźnik twarzy całkowity - 86.4 (dość wąska); wskaźnik nosowy - 54 (wybitnie wąski); 

kolor oczu (w skali Martina-Schulza) - 16 (czarnobrązowe); kolor włosów - W (ciemnobrązowe)

wymiary bezwzględne w mmdługość głowy [g-op] - 174, szerokość głowy [eu-eu] - 145; szerokość żuchwy [go-go] - 97 mm;

budowa: leptosomatyczna, kończyny smukłe;

Typ subarmenoidalny (KH), frakcja armenoidalna - Grecja (Peloponez)

 typ litoralny (EH)

 

Menu portalu